LIBER MAIOLICHINUS
Aqusta plana vol donar llum al manco posa sa font, per voure a qui anaven dirigits es toponims de Catalanicus des Liber Maiolichinus
En Juan Coromines ed. Barcino II, 1970 p. 159, diu que es nom de “ Cathalonias “, tratant an es Barcelonins, surt a ses Cròniques Pisanes, endeves al 1115, en Mascaro Passarius diu que es Liber Maiolichinus surten ses siguents formes: Catalania , Catalanensis, Catalanensi i catalanicus i deixa de dirne unes altres que expos en planes siguents i en cap cas especifica es per que i on surten dites formes.
Com se podra comprovar mes andavant en Juan Coromines, una persona no gaire estimada per es Barcelonisme no diu vera, posa una forma que no diu es Liber Maiolichinus, ell sabra es per que.
En Mascaro Passarius, pareix que se acosta mes empero deixer de dir unes formes i no concreta unes altres, se podria dir que manipula.
Estic segur que actualment molt de llibres estan manipulats o no diuen sa vera per lo que interasada o per unes idees volen canviar sa historia i ja no se propia de ells mateixos, ( que alla ells) sino tambe ses des altres
Per lo que recoman que sempre que se pugui se consulti ses fonts originals com se por fer en so Liber Maiolichinus, voltros meteixos podeu arrribar a ses vostres opinions, no vos deixeu manipular, VERA UNA
Es llibre “Liber Maiolichinus “ , surten uns topònims
Catalannesque,Calalaninsi, Catalania, Catalonenses, Catalanicus
Barchinonensis, Barchinon, Barchinone, Barchinonam,Barchinus
Que colcú encertada o desencertadament diuen que es on apareix es nom de “Catalunya”, per primer pic.
Lo primer a tenir en conta es que es Comte de “Barcelona” , participa en aquesta “ Cruzada”, com a Conte de Barcelona, feudatari del REI DE FRANÇA, mai com a Rei de Aragó, per aquest motiu era “DUX” de ses tropes catalanicus GODES, ( Franceses), res mes no tenia mes comandament
Es segorn punt es que es moros nombraven "rumis francs", ( cristians francs), an es que vivien a la Marca Hispania
, que avui en día se diu " Catalunya
En es plano d`en Miguel Alcover se vou ses diferents posicions de ses tropes dedins es campament des “ Cruzados”
En n`es diferent llibres i en referència a denominar “catalanicus, a diferents participants de sa expedició son es següents
Catalanicus Ampuries Rusilienses
Catalanicus Heros Ampurienque
Dux Catalanensis Moldovea
Dux Catalanesque
Barchinonicus Heros
Catalanicus Heros
Balcius Heros
Ampurie Heros
Teperterius Heros
Com se pot veure sa fa diferencia entre
Barchinonicus
i
“CATALANICUS “,
per lo que es segur que no eren es mateixos.
També anomena Catalanicus Heros, an es GODOS, ( francesos)
Jo tenc sa impressió de que es Catalanesc eren es que vivien a la Bella Pyrine, i de que es de Barchinon, vivien a terres hispàniques i eren BARCELONESOS i feudataris des Rei de França.
Ben al contrari de altres, no estic segur de tenir tota sa raó, de lo que si estic segur es de de posar a l`bast de qualsevol que vulgui sa font de ses meues idees que son es 8 llibres de que esta compost es Liber Maiolichinus, si qualcú vol donar mes llum sa plana , Ja que ses meues llums no donen per mes
Argomento
Ad laudem et gloriam omnipotentis Dei et gloriosissime virginis Marie advocate Pisane civitatis atque totius triumphantis curie paradisi, amen. Et ad honorem et gloriam populi Pisani et exaltationem et augumentum status ipsius Pisane civitatis, amen. In Dei nomine amen. In questo libro che seguita qui di contra intitulato il Maiorichino si contiene chome anno Domini mille cento quatordici, cioè 1114, il populo pisano, per comandamento et a preghi di papa Paschale secondo, andò a l'insula di Maioricha con trecento vele grosse et bene armate de homini pisani io da piè et da chavallo. Et il dì di sancto Sixto uscirono di porto pisano con grande pianto di vechi et di fanciulli et di donne, et pervenuti prima a l'insula de Evisa, città fortissima in detta insula posta, et quella assediata per uno mese, et dopo molte crudele battaglie date la preseno per forsa d'arme con mirabile uccisione di Pagani, cioè il giorno di san Lorenso a dì X d'agosto anno 1114 sopra scripto. Et dipoi il giorno di sancto Bartholomeo apostolo in el dicto mese et anno s'acostorono con dicta armata alla isola di Maioricha, et quella per mesi sei assediata et con moltissime et diverse bataglie crudele date, finalmente quella per forsa d'arme superono et vinseno per tutto il mese d'aprile sequente: et più di cinquanta milia Pagani uciseno in la dicta guerra. Et li Cristiani che v'erano presi per diversi tempi in quello giorno dalle carcere furono liberati, che furono di numero circa a trenta milia. Nientedimeno inansi che i dicti Pisani venisseno con loro armata alla sopradicta insula d'Evisa quando la presono, in e'lito di Barsellona perirono molte delle loro navi. Ma chi potrebbe racontare le spese inumerabili, i pericholi grandissimi et morte de homini che dicti Pisani sostenneno in quello viaggio et chamino che istetteno mesi 26, et tanta fu la exaltatione della victoria che riportorono alla cità di Pisa che totalmente dimenticorono la perdita delle loro nave et degli huomini et delle robbe.
Liber Maiolichinus de gestis pisanorum illustribus : poema della guerra balearica secondo il cod. pisano Roncioni, aggiuntevi alcune notizie lasciate da M. Amari , Forzani e C. , Roma , Fonti per la storia d'Italia / Istituto storico italiano ; 29 ,
Pisani populi vires et bellica factaScripsimus ac duros terre pelagique labores,Maurorum stragem, spoliata subactaque regna.Ceptis ergo meis digneris, Christe, favere.Rumor ab Hesperia Latias delatus in urbesRomanos Siculosque tenet, gentisque LatineLitora nulla vacant fremitu: terroribus huiusGrecorum populi quatiuntur ab usque Chorintho,Et timor illatus, quos late corripit omnes,A pelagi studio longe facit esse remotos.Namque dum contra proprias Maiorica viresExerit Italiam, navali fisa paratu,Sicaniamque petit et Achaica litora circumNavigat, inque Dei servos vesana potenterSevit, cum templis divinas polluit aras,Diripit, incendit villas castellaque multa,Captivosque trahit, quos non interficit, omnes,Et monet, ut nichilum, Christum legemque negare,Et precepta sui complecti vana Rasulle.Hinc sibi credentes amat, amplexatur, honorat,Contra dicentes tormentis applicat atris.Venduntur quidam sub conditione nefanda,Hos ferrum maniceque domant sub carcere tetro,Hos cruciant inamata fames nimiique labores.Et, ceu testantur qui vera referre putantur,Milia captorum plus quam ter dena fuerunt,Quos pariter Baleri vinxit tenuitque tirampnus,Preter ad ignotas quos per comercia gentesTranstulit, aut atrox obitus de carne resolvit.Fama mali tanti per plures cognita terrasCommovet extimplo sitientes prelia Pisas.Concitat ira senes, qui Punica vincere regna,Subdere quique suo gentes potuere tributo.Hi, memorant dum facta Bone, dum bella PanormiVictaque per varios quam plurima prelia casus,Accendunt animos iuvenum, quibus orrida factaEt labor et sudor et duri gloria MartisDivitiis et delitiis potiora fuerunt.Petre Dei presul, meritis venerande beatis,Iam populis memor esto tuis celestia signaTradere, que valeant gentilia monstra timere.Namque die Domini, quo Christus Tartara cunctaVicit, et humanas animas de morte resurgensTartarei dominus traxit de fauce profundi,Hortaris populos celestis signa salutisSumere; quique daret, qui sumeret ipse fuistiPrimus; te reliqui voto fervente sequuntur,Suscipiuntque Dei multorum milia signum.Inde duodenos de culmine nobilitatisConstituere viros, quibus est permissa potestasConsulis atque ducis, regerent ut gnaviter omnes,Purus et istorum disponens singula sensusCongrua militie, ratibus quoque conficiendisQueque iuvare queant homines classemque pararent.Et ne pretereant horum te nomina, lector,Que dictando canam, lineas scrutare sequentes.Ex his Gerardus Gerardi filius, auctusSensibus, orator laudabilis atque facetus;Natus et Ugonis, patrui de nomine dictusGerardus, patrui claro iam dignus honore;Sicherioque satus, titulis decoratus eisdem,Petrus et Atho simul numero dictantur in isto.His Ildebrandum Rolando iunge creatum,Viribus et factis et nobilitate micantem,Hinc Erithone satum, genitoris nomen habentem,Nec non Henricum, genus a Vinitihone trahentem,Lotarumque simul iuvenemque sciumque Dodonem.Hos decorant Stephano genitus Rodulfus et unaFilius Uberti Lambertus clarus in urbe,Atque Robertinus Francardi splendida proles.Horum consilio clari cum presule dignoLegati Romam vadunt, quos papa colendusNomine Paschalis multo suscepit honore,Pontifici tribuendo crucem, romanaque signaMilitie ducibus, que presens Atho recepit.Qui, postquam monuit pietatis dogma catervamEt quantum Scriptura pati pro fratribus optet,Hortatus cunctos sanctis insistere ceptis,Pro tanto facto peccamina cuncta relaxat,Hancque potestatem Pisano tribuit altamPontifici. Redit hic propriam properanter ad urbem.Protinus a populo digna statione receptusAstantes turbas monitis papalibus implet.Et ceu durescit calido moderamine ferrumMulciberis coctam dum temperat unda bipennem,Pontificis pariter Pisani voce sacrataFervent Alphee fortes ad bella phalanges.Inde brevi valde numero labente dierumTertia vox Ianuam, placidos moderata rogatus,Presulis invitat. Spondet solatia pugne;Sed longas nimiasque moras, annalia donecTempora pretereant, fraudis sub tegmine poscit.Pisani didicere patres fraudemque dolumque.Ut tandem patuere doli, retinacula solvensNavita Pisanam sua vela retorxit ad urbem.Tunc demum Pise tanto sonuere dolatu,Ut nec magna quidem sentire tonitrua posses.Quicquid tunc habuit nemorosi Corsica ligniAut picis innumeros ratium defertur ad usus,Lunensesque suo privantur robore silve.Arboribus cesis remanet Curvaria rara;Antennas que vela ferant, quod gestet easdemArboreum robur, celse tribuere Mucelle.Ceditur omne nemus, cesum descendit ad undas.Hoc varie fiunt diviso robore naves:Gatti, drumones, garabi, celeresque galee,Barce, currabii, lintres, grandesque sageneEt plures alie variantes nomina naves.His ponuntur equi, sunt quedam victibus apte,Ingentes alie possunt portare catervas,Servitiis norunt possuntque subesse minores.He numquam metuunt vicinas tangere terras,Adducunt latices, homines ad litora vectant;Iura galearum iuvenum sunt apta lacertis.Harum quamque solent centum propellere remi,Ordine que bino plana nituntur in unda,Et freta scindentes fugiunt sic atque sequunturUt celeres capreas et aves superare volantesVeloci valeant undosa per equora cursu.Ligni materies non solum congrua classi;Hinc etenim turres, pontes scaleque geruntur,Cum quibus excelsos invadant agmina muros;Hinc quoque que magnas mittant in menia moles,Exagitent rumpantque domos, tormenta parantur;Hinc balista minax, aries, testudo petuntur,Sicque per innumeros lignum distenditur usus.Nec cessant fabri; ferrum consumitur omne;Quod, quia diversis rebus facit officiisque,Mille per artifices vario distinguitur actu.Nec vacat officium; depingunt arma colores,Resplendent galee, clipei selleque micantes,Impositumque super cum gemmis prenitet aurum.Interea veniunt quidam de gente remota,Romaque cum Luca mittunt solatia pugne.Auxilium bello Ianuensis sola negavitPatria, quamque potest Pisanos impedit actus.Denique perfecte naves mittuntur in undas:Accepit has Sarnus, greco vocitatus ab amneAlpheus, cui Pisa vetus, nunc lapsa, cohesit,Ex qua Pisanus, qui Pisas condidit istas,Italie fluvio nomen donavit et urbi.Hinc propria puppes queque statione ligantur,Implenturque cibis, equis armisque virisque,Et dantur ratibus certissima signa quibusque,At vexiliferi per turmas atque cohortes.Istorum virtus, populis bene nota Latinis,Credidit ad bellum facili conducere cursuAgmina. Decipiunt mortalia pectora cure;Consiliis hominum quoniam fortuna repugnat,Atque malis factis alicuius ponere finemAnte suum tempus non vult divina voluntas.Temporibus sata queque virent et temporis albentArticulo, cunctis data sunt sua tempora rebus.Temporis ordo monet, nature postulat usus,Ne, nisi maturi, rapiantur ab arbore fructus.Sed Domino, qui cuncta potest, sunt subdita queque,Et quodcumque bonum nutu distinguitur eius,Cuius amore suos cognatos atque parentes,Divitias, patriam Pisani deseruere.Iamque dies aderat sancti celeberrima Sixti,In qua Pisani de Penis marte subactisAnnales recolunt votiva laude triumphos,Quando per Alphei fluctus populosa natabatClassis, et ad fauces limosi fluminis artasConvenere rates. Sed cum transire nequirentTemptantes aditus albentis more fluenti,Exonerare suas escis armisque carinasCeperunt. Post hec spatiosa per equora nauteDirexere viam, terris post terga relictis.Cernentes placidam fixis obtutibus urbemDivine cure sua menia, rura, penates,Uxores, patriam, natorum pignora mandant.Dumque rates abeunt, plorant in litore matres,Plorantum lacrimis bibule satiantur arene,Pectus ad usque parens vitreas descendit in undas,Et verbis placidis benedicit in equore natum.Hec pro patre rogat, pro fratribus atque maritisInmensos alie fundunt in litore questus.Non aliter Graios flevisse feruntur Achive,Pergama quando rates Danae violente petebant.Et non desistunt precibus miscere querelas,Eolia ventus donec progressus ab aulaVisibus arreptos spatiosa per equora vexit.Stagnea planities a leva parte relictaAtque Liburnus erant, dextra Gorgona remansit.Monteque cum Nigro Vada seu Populonica tellusEffugiunt visus, dum ventus in equore perflat.Corsica sub velis fuerat, Capraria tergo.Fertilis Ilba iacent Planosaque parte sinistra;Dumque favent venti, Tauro post terga relicta,Adveniunt Longona rates, linquntque lebetes,Et retinent portum dictum de nomine sancteQuam Reparata vocant. Muros templumque vetustumErecti lapides scopulosaque litora monstrant.Hosque sinus exire parant, pariterque resumuntTurrenses aditus, ubi Constantinus habebatSedes, rex clarus, multum celebratus ab omniSardorum populo. Bis sex geminisque diebus,Operiendo suos, ibi gens Pisana moratur,Inde sinum repetunt, quem vulgo ferunt Caput AlbumScilicet ob nullum trepidantia litora ventum.Istic Durbinius Pisanis associatur,Qui quondam regnum censebat Calaritanum,Et Constantino Saltarus iudice natus;Prevalet hic iaculo, preclaris sensibus ille.More pari Danaos Ecateia suscipit AulisCum fuerat Frigios Menelaus iturus in hostes.Civibus hic presul multum de pace locutus,Plurima per paucos incassum semina fudit;Sed tamen e multis fructum percepit eorum.Tunc Passarino committunt AlpherioqueDucatum pelagi patres communiter omnes,Hosque sequi naute sed et observare iubentur.Iussa patrum contempta iacent, convertitur ordo;Quisquis enim potuit celeri transcurrere lignoOstendit sociis velis et remige puppes.Iam, geminis lapsis gemina cum nocte diebus,Tertia lux ierat, nox et iam ceperat esse,Tertia septembris vicinior ulla kalendisNon fuerat, nisi postera que sibi forte secundaExpectabatur, nec ea tenebrosior ulla.Circumquaque tonat, sed undique crebra coruscantFulgora. Turbari nautas reliquosque videres,Qui nondum rabidi bene norant equoris usum.Sidera nulla patent oculis, solosque micantesNaute cernebant accensos puppibus ignes.Non Laerte satus foret in terroribus istisIntrepidus, Circes quamvis superaverit artes,Si fortuna ducem fluctus duxisset in istos.Arbitrium cuiusque fuit mirabile tempusIn tempestatis transcurrere seva pericla.Sed Dominus, solitus propriis succurrere servis,Iustitie semper qui salvat et auget amantes,Firmavit Boree placidos super equora flatus,Qui tota leni portarunt equore nocteNaves. Mox, pulsis tenebris, subiere micantesStelle; nox abiit; preclari forma dieiSubsequitur; celeri classis levitate cucurrit.Hac crescente die ceperunt cernere terras Hispanas, sed eas Baleares esse putabant,Blandensi donec comittitur anchora ripe.Has postquam retinent Latio de litore vecti,Astis suspendunt pugnam minitantia signa,Atque tegunt fortes clippeis radiantibus artus,Et stringunt rigidos totis conatibus enses.Litora tota sonant ex rauca voce tubarum.Indigenas, quoscumque vident, capiuntque fugantque,Atque sequuntur, eos Baleares esse putantes.Hii se Christicolas Catalanensesque fatentur.Turbatos volvunt Pisani pectore sensus,Et, positis armis, resident in litore tristes. Barchinonensis postquam cognoscitur ora,Mutant consilium, diversa pericla timentes,Quod nec habetur ibi vento tutamen ab omni,Transieratque simul vallata caloribus estas.Tunc ex consulibus Rolandi filius unus,Cui genus et sensus clarum quoque curia nomenEt civilis amor cum divitiis tribuerunt,Mittitur ad comitem cui Barchinon atque GirundaSubduntur, multasque regit pro viribus urbes,Cui nomen Raimundus erat, qui laudis equestrisFructus innumeros clarosque paraverat actus,Hispanos cuius terror commoverat hostes.Rolando genitus, postquam pervenit ad ipsumAtque salutavit: " Comitum clarissime ", dixit," Pisanus populus Christi virtutibus auctus" Ecce, favente Deo, partes devenit in istas," Alterius verbis quod iam tibi forte relatum est." Quod si causa monet, scu ditia castra videre" Te iuvat, acceleres Pisanam visere classem." Te sociare sibi belli sociumque ducemque" Agmina nostra volunt; ferus et te provocat hostis;" Nam quem non moveat Balearis seva tirampni" Fama, repercussi que fines concutit orbis," Et Latii populos cunctosque perurguet Achivos? "Necdum finierat consul, cum plura parantiIlle refert grates: " Faciat quoque prospera ", dixit," Omnia vestra Deus, vobis et in omnibus adsit," Inque manus vestras communes prebeat hostes" Orbis, et in sancte sortis nos congreget usus," Ut faciamus ei que sunt gratissima semper;" Nam contra nullos ego iustius arma movebo." Hii Christi servos multis cruciatibus arcent," Atque meum litus faciunt cultore vacare;" Nam quos Blandensi positos in litore muros" Templa videtis erant miris radiantia signis," Quorum summa tegunt edere, vel frondea vitis" Occulit aut ficus, seu quelibet occupat arbor." Pluribus in templis monachi cecidere per ipsos" Atque sacerdotes, iugulis maculantibus aras;" At reliquos etate viros aut arte micantes" Constituere suis duris servire catenis." Vincla, labor, dolor atque fames hos sepe necarunt," Aut ius Machamatis quos ponere triste coegit" In cervice iugum. QQQQQoouem non dolor excitat iste?" Quod si forte Deus vobis concesserit ut vos" Tanto possitis finem prebere labori," Pisanis dominis solatia queque paramus," Viribus et nostris sequemur comitantibus illos ". Nuntia dictorum mox carta futura notatur,Qua se Pisanis verum promittit amicum,Atque Pirenee concedit singula terre.Tunc Ildibrandum donat multumque precaturUt se Pisanis socio coniungat amore.Altera lux postquam cives conduxit in unum,Talibus alloquitur Pisanos vocibus Atho,Quem grate populus celebrabat munere lingue:" Quod Domini nutu disponitur, a ratione" Funditus humana cognoscitur esse remotum." Vidimus ingentes fluctus tonitrusque coruscos;" Credidimus subitos minitari fulgora ventos." Mox Domini pietas pacatas reddidit undas" Equoreas nobis; vis est ea nempe Tonantis," Nam pro velle suo mundanos destinat actus," Arbitrioque pio causa dominatur in omni." Hanc pedibus nostris tribuit contingere ripam," Ut socias relevet divina remissio turbas." Ergo, viri docti, dum litore stamus in isto," Divinos augere decet cuneos, felicia dici" Ut vero valeant, non casso nomine, castra." Barchinonensis comitis solatia vobis," Auxiliante Deo, possunt non parva parari." Vos portare suos equites rogat ille ducentos," Centum se propriis spondet gestare carinis;" Misit et hanc cartam ". Cartam porrexit et addit:" Istuc nos Dominus duxit, non nostra voluntas;" Qui famulatur ei bene speret et indubitate," Quod vera numquam fraudabitur utilitate." Presul abest, portumque tenet qui distat ab isto" Per passus sex mille, reor; mittamus ad ipsum, " Et si dicta placent, tunc perveniamus ad actus ".Hisque peroratis, placuerunt dicta quibusque.Carta legi comitis petitur, fractoque sigilloInspexit Lodoicus eam legitque decenter.Lecta placet cunctis, comiti dant agmina laudes.Sancti Felicis portum gens illa vocabat,In quo presul erat. Properans legatus ad ipsumVadit; sed presul recipit firmatque loquelas.Dimittunt blandas post hec cum turbine naves,Atque petunt portum sanctus quem presul habebat,Cuius ad ingressum ventus pugnabat iniquus.Ut portum tenuere rates, et cetus haberiCepit, et erboso steterat iam contio prato,Optimus antistes, sancte pietatis amator,Talibus Alpheos monuit orando loquelis:" Sanguine vos proprio quos Christus ab hoste redemit," Ut veras spinas veteres fugitote ruinas." En sunt tres lapsus, quibus estat Adam superatus;" Namque Deum perdit male qui cupit atque superbit," Et male letatur cui gloria vana paratur." Nascitur hinc odium, discordia, livor et ira." Ista movere queunt hominum precordia dira." Non valet esse bonus viciis qui subiacet istis." Vincere nemo potest, quisquis superatur ab ipsis;" Pectora nam lacerant, sensusque trahunt velut hostes," Dirripiunt, capiunt; ipsis vos claudite postes." Non Domini genitum pro se tormenta tulisse," Ast homines propter, debent homines meminisse." Hic minuit nostros languores, atque reatus" Tollit, et hic penas cunctosque fugat cruciatus." Pace Deum debent et mentis simplicitate " Querere, non odiis, homines, aut asperitate." Qui pacem portant celo possunt habitare." Debetis fratres cum voto cordis amare." Si nec amatis eos, quos vos modo forte videtis," De nondum visis michi numquam spem facietis." Horum quisquis enim presentes tempnit amores" Qualiter illorum poterit relevare dolores?" Pacis amatoris non est possessio parva," Sidera namque tenet pontumque beatus et arva." Postquam de Saulo Dominus sibi fecit amicum," Sit nemo nostrum fratrem ducens inimicum." Vera sit in nobis et non concordia falsa," Si tuti vultis transire per equora salsa." Trina Dei virtus nostros ut terreat hostes" Pax sua possideat nostros cum limite postes ".Interea vulgus pelagi terrore solutumMurmurat, et patrias exoptat turpiter horas,Inque duces stultas temptans agitare querelas,Hostibus ommissis, pariter remeare minatur.His permotus ait Lucensis talia Fralmus:" Laudet quisque Deum cui sunt cum prosperitate" Omnia, letetur cui congrua queque parantur." Congrua namque reor socios et moltiplicare" Subsidioque viros proprii reperire laboris." Qui socios augere potest bene percutit hostes," Quos satis egregios nobis divina paravit" Gratia, nec nostrum teneat turbatio quemquam," Cum bello quisquam nec adhuc superaverit hostem," Ex quo cepimus hoc, neque sit superatus ab hoste." Ut quid tanta tenet vestras turbatio mentes?" Penitet ignavos cepti fortassis honoris?" Cur vox istorum preclaras polluit auras?" Hosque piget venisse quidem, qui rura solebant" Vertere, qui curvis incumbere semper aratris, " Cunctaque consumunt vertendo tempora glebas." Et modo, cum nequeant sua semina tradere sulcis" Aut conculcato pedibus procumbere musto," Nocte dieque moras istas casusque queruntur," Inque domos migrare suas fortasse minantur." Vile genus hominum, quorum miserabilis etas" Presenti populo nullam gerit utilitatem." Semper agant semperque gemant, semperque susurrent," Quos mores retinere suos infamia non est." Nos bonitas clarumque decus seiungat ab illis" Et maneat nostro concordia semper in actu," Sitque carens odio qui vult servire Tonanti." Si decies prohibetur iter, decies repetatur," Et via temptetur crebro dum perficiatur." Ut tenuit semper, teneat reverentia nostras" Curas, quod gerimus quia totus conspicit orbis." Si cito non aderit quod gestit nostra voluntas," Tactus ob hanc causam maneat formidine nemo." Quod prohibet mensis, reddunt tibi namque kalende," Cum Deus oratur, quod ab ipso forte vetatur" Tempore non modico, cito prestat luce sub una ".His populus dictis avidas ut prebuit aures,Gaudia succedunt; turbatio, cura recedunt.Moxque, sequente die Domini, Raimundus ibidem Berengarius adveniens paucique suorumIungit amicitiam. Pisani federe gaudent,Et socium factum prestanti munere donant.Dumque moras faciunt, morbosa peste fluente,Multi de populo fatis superantur iniquis.Hicque Caim moriens mestos cum presule cives Dimisit, patrias non totus iturus ad oras.Dumque premunt lacrimas, Pesulani montis alumpnusCum sociis centum Vilielmus castra subintrat,Armigeris ratibus vectis turbaque pedestri,Quos quasi viginti duxere per equora naves.Ast Aimelricus generosa stirpe creatus,Quem Nerbona colit dominum patremque ducemque,Viginti vitreas fertur duxisse per undasNaves, et celeri venisse per equora cursu.Hos quoque Raimundus, cui Balcius extat origo,Cui solitos Arelas impendere certat honores,Atque secus Rhodanum castris reperitur et arvisDives, consequitur, laudato milite plenasDucens septenas undosa per equora puppes;Raimundus sacrista potens, et strenuus actu,Militie titulis et qui fulgent ArelateCum propriis totidem vitreas venere per undas.Tales Rusilium proceres lateque BiterreEt cum Nemausis Provincia tota sequuntur.Quanta per Ausonias transibant agmina terrasCum Romam venturus crat terrendo senatumCesar, cum domitos Gallos iura ferre coegit,Tanta Girundenses venisse feruntur in agros.
Postquam Lambertus, consul, de consule factus DUX equitum fuerat, multos et classe locaratGallorum, venisse virum de nave ferebant,Qua fuit Albertus prudens Ugone creatus,Alberius cui rector erat: mulam venientisNon modicus sudor faciem quoque texerat eius.Progenuere virum sed que loca, quive parentes,Vel quod nomen habet, lector, vitabo referre.Ipse tuos narrat subisse, Minorica, portusNavem predictam, ventorum flamine pulsam,Quam rectam tenuisse viam referebat, equosqueVi sitis oppressos vini potasse liquorem;Defecisse tamen quosdam, pontoque relictosAd loca dicta priusquam posset prora venire;Retulit et Mauros ad se venisse rogantesEt qua sint patria, quas et gradiantur ad horas." Bozeam petimus, Ianuenses ", navita dixit." Sed quoniam Pisana manus nos acriter odit," Precipue vestrum quoniam retinemus amorem," Hanc formidantes, vestrum contingere litus" Cura fuit; factos pro vobis fugimus hostes," Nam nec habere valent nostras in prelia vires." Offendunt quoscumque queunt sine crimine nostro," Pervia Sarnigenis sunt equora cuncta, novosque" Gentibus incipiunt tumidi monstrare furores. " Vidimus hos sulcare fretum, nos utque putamus" Qualibet in vestra figunt tentoria ripa." Ledere sive volunt nos, aut bona tollere nostra," Auxilium nobis celeres prebere rogamus." Scimus eos venisse quidem, multumque timemus." Mox aiunt: "vos fertis equos" qui forte fremebant." Rustica turba refert, facit hoc irata frequenter," More suo fremitus agitans faciensque tumultus." Hostis quas habuit properanter protinus alnos" Intrat, et intentis nos perturbare sagittis" Cogitat, et toto mentitos increpat ore." Nostra manus confisa satis non segnius arma" Sumpsit, et in steriles accenditur ira furores." Namque citus veniens ventus, dum vela tetendit," Mox Baleare dedit nobis contingere litus," Egressique virum quendam per rura vagantem" Vidimus, et quantum locus ille remotus ab urbe" Sit percunctamur: "viginti milia" dixit." Hausimus et laticem. Laticis data copia nobis" Ut fuit, inque ratem vasisque virisque receptis," Equora crispavit zephirus, zephiroque favente" Fleximus adversum Sardoas carbasa ripas." Sulcantes igitur pelagus venientia vela" Aspicimus. Dubitare prius, sed ad arma videres" Veloci cursu iuvenum properare catervam." Quoque modo properant, quos terret aquaticus auster," Ob pluvias operire domos, male tecta supellex" Imbris ne pereat pro mole cadentis in edes," Sic gladios clipeosque suos sibi tollere quisque" Certat et intente sinuatos preparat arcus." Accedunt gemine tanta cum pace carine, " Quanta, cum repetunt bene cognita pascua, tauri" Ire solent quando nullas agitantur in aras," Et velut incedunt iuncti delphines in undis" Quando natant aliquos non dando per equora saltus." Noscimus; accipiunt nostras referuntque salutes;" Gaudia precipiti posita suscepimus ira." Qui postquam didicere viam quam fecimus ipsi," Quidve laboris honus passi fueramus ubique," Sardinie demum sese docuere relictos." Prevaluit boreas zephiro, bis quinque diebus" Per mare nos vexit, ventoque cucurrimus illo." Nemo tamen didicit qua tunc foret insula parte," Quove loco pelagi steterit Maiorica post nos." Interea ventus Libicis progressus ab horis" Vela tenens, possedit aquas, salientibus undis," Qui Barchinone nos usque reduxit ad amnem ".Talia dicentem populus circumstat, et omnesSi valeant, querunt, vel si paciantur amici.Incolumes postquam vir dictus retulit omnes,Murmure cum leto redeunt in castra caterve.Iamque dies geminus bis sex geminaverat horas,Cum venere decem Pesulano monte carine,Que Pisis fuerant augusti tempore misseAd quoscumque tenet latos Provintia fines.His inerat clarus cum consule Vido Dodone,Ordine levita, trivii ratione peritus,Illius ut patrie traherent ad prelia gentem.Ethera carpebat solito molimine Phebus,Et splendor solis nondum tenuaverat umbras,Cum data signa sonant iussos motura recessus.Iusserat antistes ponto dare verbera classem,Ac Barchinonam recto procedere cursu. Iussa probant omnes, nec inerti scandere passuNaves incipiunt, quos non sua vota retardant.Sed velud examen per apertas advolat aurasQuando cupit patriam mutare locumque domumque,Sic Pisana manus, rapidis aquilonibus usa,Remige quam celeri dictam properabat ad urbem.Solis ab occasu modicum porrectus ad equor,Defessas solito qui frangit et accipit undas,Mons Iudeus, ibi plana divisus ab urbe,Non euris puppes calidisve tuetur ab austris;Cuius ab Hispana facie ratis appulit omnis.Ut terras subeunt Latie reliqueque carine,Litus ad usque tuas agmen navale tenebat,Lubricaris, aquas. Ripe cecidisse feruntur,Tanta premebat eas magne violentia classis.Hic, ubi mutavit lites concordia pace,Adveniunt sancti celeberrima festa Mathei.Tota nocte sonant tunc tintinabula cuncta,Vota vovent omnes, precibus votisque TonantemSollicitant, cuiusque colunt sollempnia sanctum.Candelas tunc quique suas in cuspide ponunt,Aut ubi lux clare populo videatur ab omni.Tertia lux aderat cum planum possidet equorVentus, quem boream nequeas eurumve notare;His medius fuerat. Tundunt sua pectora naute,Totque dies vacuos cum noctibus ire queruntur.Iamque, die medio, sublimis in ethere TytanDe medio cursu terras spectabat et undas,Cum Catalanensi de litore classis abibat.Quos fremitus prebere solent stridentibus alis Treicie volucres resonantes cantibus altisAgmine cum facto repetunt alias regiones,Non alios Pisana manus, clamore sequente,Exagitando suos et candida vela parandoSolvendoque rates, summis cum vocibus edit.Quattuor insignes tunc precessere carine.Signiferi Francardus erant rectorque Pyrenes.Ordine consequitur renovato cetera classis.Lux abiit, nox atra subit, qua denique lapsa,Vel media, vel plus media, contraria retroFlamina vela dabant; qua causa previus HEROSAd Tramaricis sua flexit carbasa litus.Inde Terragonam petit ac deserta Salodi.Hic zephirus perfringit aquas et fluctuat auster,Pervia. Sed zephiro plus sunt sinuantia saxa.Partibus unda tribus circumdat pontica rupem,Arbustis tegitur brevibus que spectat ad eurumPlanities, alte rupis de parte levata.Regis in hac Karoli dicuntur castra fuisse,Cum duro quondam certimine stravit Hyberos;Hic hyemes Franci tolerasse feruntur et estus,Quando prestanti ceperunt robore terram.Post lapse noctis spatium lucisque sequentisTempora consumpte, qui primus adhesit in illisSaxis signa dedit vigiles quos gesserat ignes,Ne foret incertus locus hic dubiusve carinis. Hic postquam cunctis lux exivit edita terrisEt latices hausere viri, conscendere pontumIncipiunt; vitreas velis remisque procellasMota secat classis; iam terra relicta videriNon clare poterat, cum montibus abdita celsisCumque, labante die, subiere crepuscula noctis.A recto cursu non recta retorxerat auraVela; laborantes turbantur in equore naute,Et se conclamant invitos ire Dianam.Interea noctis tenebris aurora remotisClara resurgebat, cum turbida nubila ventiDucere ceperunt ab ea qua labitur horaPublica lux mundi: mox flectere vela SalodonPlangentes satagunt, tantus vehit impetus ipsos.Huc simul ac venere rates iam nocte propinqua,Prosiluere viri latices haurire recentes.Ecce Mohabite pedibus vectantur equinis,Ut solet a nervo dimissa venire sagittaQuando suum Parthus sinuat violentius arcum,Qui captos pariter capientes fluminis undasAd proprios longo duxerunt calle penates.Sed timor Alphee gentis de nexibus ipsosEripuit, rigidos qui concutiebat Hiberos.Ergo per eventum, quoniam male contigit illis,Iussio fit reliquis ne progrediantur inermes.Dumque moram faciunt vacuisque vagantur in agrisAgmina, murmur erat. Lucenses denique turbe,Dum pelagus tolerare minus fluctusque valerentEt nimium vellent sociis famulantibus uti, Unaquaque die populum replere querela.Tunc Pisanus Ugo venerabilis archisacerdosCum dextra pariter sublimia protulit ora,Qui tali populis sermone silentibus inquit:" Sola Dei bonitas, qui cuncta gubernat habetque," Pisanos cives tantos animavit ad actus," Expertique suos nullos ad bella vocabant." Nullus ad ista fuit toleranda venire coactus." Sponte petebatis nobis, gratisque dabamus" Quesitas vobis, non vilia munera, naves," Et ratibus vecti socii veniendo fuistis." Dicite, Lucenses, si quis vos forte coegit." Quippe nec inviti voluistis ad ista venire," Unde nec invitos quisquam retinere valebit." Pisanos solos discedere nempe vetamus," Non aliis prohibentur equi, non victus et arma." Accipiant ea quando volunt, sanique recedant," Securosque petant ductores, hique dabuntur," Cum quibus Italicos poterunt pertingere fines ".Ut memoratus herus post talia dicta resedit,Taliter incepit Vido supra memoratus:" Cum Deus in cunctis preponi debeat actis," Nec pietas nec amor pietatis habetur in ullo" Qui pro mundano tantum contendit honore." Certet honor mundi, certet sapientia quenam" In mundi rebus Domini simulavit amorem," Pretulit atque Deo perituros semper honores." Unde Dei vestras cernendo potentia mentes," Contra quem vestrum toto fuit agmine murmur," Hunc dignum vobis largitur temporis usum." Hebreis populis murmur fuit instar ad huius, " Quando memorabant repletas carnibus ollas" Et cuncta simul dilectaque grataque multum" Fercula, Niliacis quibus utebantur in horis." Nam cuperent sevi potius iuga ferre tyrampni" Servilique magis sub conditione manere," Quam prohibere gule vicium dapibusve carerent." Ille vetus populus residet sub pectore vestro," Illius et mores animosque viasque tenetis." Vulnere de tanto qui gestit habere salutem," Peniteat voluisse malum properanter iniquum." Desipuit, quicumque fuit, ceciditque retrorsum," Magnum nempe scelus nostro commisit in evo." Quod teneamus eum quisquam fortasse queretur." Preter Pisanos, quicumque recedere querit" Quando libebit eat, sua tollere non prohibetur," Nulla recedenti sane violentia fiet." Ad patrios igitur cum venerit ille penates," Et medius turbe claros narraverit actus," Hoc de se vero poterit sermone referre," Quod numquam vidit quos tantum fugerit hostes." Nos mare, nos ventos pondusque feremus aquarum" In Domini factis, nec habebimus inferiores" Militie socios, quos Gallia tota sequetur;" Namque, favente Deo, venient multo meliores" Una nobiscum belli superare labores ".Tunc Vilielmus ait dominus montis Pesulani:" Hos discedentes numquam doleatis abire." Pro quocumque viro, qui nunc fortasse recedit," Quattuor ob pugnam dabimus non deteriores" Qui pro sex horum poterunt tolerare labores ".Surgens Henricus post hec Vinithone creatusOrtatur cives bellum firmare, priusque Una cum patribus sese iurare fatetur.Dicta fides sequitur, iurant equaliter omnes.Iam secus occasum Phebi clarissima lampasCandentes vitreo tinguebat in equore flammas.Nox ea consiliis est postquam tota peracta,Et Phebo radiante dies iam clara micabat,Ecce recedentes equitum peditumque phalanges,Dimissis ratibus, proprias certantur ad edes.Italice redeunt, dimittentesque SalodonInmeritis referunt convitia plurima nautis.Preterea factos habiles ad carbasa cantusEt quoscumque solet sociis in puppe referreNavita sermones deridet rustica turba.Interea quod hyems variaret sepius auras,Illeque perpaucis ratibus tutamina portusPrestat, et ignote non est fiducia genti,Ad Barchinonam classem deducere cunctamConstituunt, hyemare simul meditantur ibidem.Festa dies aderat Domini de nomine sumpta,Prebebatque leves flatus lenissimus auras,Quo Latie puppes use cum remige ventisUrbem navigio celeri tenuere Pyrenam.Post ubi Pisanis fuerat iam copia terre,Exonerare rates properant; pars maxima quarumSistitur in terris, trahitur quoque luce sub illa.Nox quascumque sequens liquidis invenit in undisIntolleranda feri ponti facit ira solutas,Nec potuit requies prius equoris esse procellisQuam sexagenas vis fregit pontica naves.Hinc turme flebant, presul patresque dolebant, Et pro posse suo non fractis subveniebantNavibus, in siccam donec traherentur arenam.Non alio luctu vidui gemuere Sabini,Cum sibi dilectas detraxit Roma puellas.Inter tristitias autem quas forte ferebatAlpheus populus inprovisosque dolores,Non oblitus erat quicquam de rebus agendis,Nec potuit clare mentis postponere sensus.Ligna legi iussit que congrua navibus essent,Ac tabulas quas dira maris proiecerat unda.Ingenium docti populi mox tecta ratesqueNocte dieque parat, complere videlicet illasOmnimodis satagit quas fregerat equoris ira,Atque modis paribus turres, tormenta per omnemConstituunt campum, Balee factura ruinam.Terque decem Pisas sutuuntur adire biremesPer quas incepto reparentur robora bello,Nisibus ut totis classem clarosque replerentMilitie numeros note per secula Pise.At Barchinone quecumque relicta fueruntSe diviserunt per plures agmina terras.Pars campum retinet, pars altera venit ad illosQuos habuisse datur supra Provintia fines,Atque Pesulanum montem venisse Levani Gerardum comitem, clarum virtutis honore,Constat, militie Gotis per facta notatum.Istic bellorum Vallandus splendidus actu,Filius Ugonis Petrus et Rolandia prolesBaruciique vigor nec non Vivianus et AbbasDogmata militie monstrant incognita Gotis.Multi Nemausas, plures veniunt Arelatem,Inveniuntque piam gratamque per omnia gentem,Pisanas acies miro que fovit amore.Hic Ildebrandus Poppus transire volebatCum scapha Rodanum, sed equo dum forte sederet,Delectavit eum puerorum cernere ludos,Et cum quesitum lapidem mississet in illos,Calcar equum tetigit, qui, dans in flumina saltum,Lucensem iuvenem rapidus submersit in undis.Non lacrime fuseque preces valuere cadenti.Mortuus huius equus cum tractus ab amne fuisset,Pisani iuvenes equitem traxere necatum.Qui socium postquam largis flevere querelis,Antistes clerus populusque valens ArelatisIntumulare virum summo curavit honore.At vice qui comitis Pisana presidet urbeUgo; militie cui prebent singula laudem, Agmine qui toto vitam servavit honestam,Astarum ludis et cursibus usus equorumAc preponendo vincenti premia cursus,Pisanos equites tractabat more Quiritis,Egregiumque virum Catalania tota frequentansSardanieque comes celso celebrabat honore.Consulis Henrici bonitas nec non reliquorum,Iurgia sive scelus non impunita relinquens,Iustitie normam servavit in agmine toto.Quippe sibi gnari socii dum forte faverentOmnibus equa dabant placidi moderamina iuris,Constituuntque viros totum vigilare per agmenQui servare queant nocturno tempore naves.Bisque decem servant Balearica regna carine,Paganam rabiem validisque viribus urguent,Et titubare feri faciunt fera corda tirampni.Si bene belligeras pensent nova secula PisasPer mare per terras geminas extendere vires,Hoc Pise faciunt Romam quod utramque deceret.Quarum signa ferus populus dum spectat HyberusIngemit, atque metu visi consumitur hostis.Castraque custodit Pesulani montis amator.Ille prius patrias remeare refutat ad edes,Quam sciat an ob rem seu frustra sumpserit arma.Hoc Catalanenses concussit inedia terrasTempore. Pisani, solitis nil strictius usiSumptibus, inventos gestantes undique victusArgenti pretio varia quoque merce parabant.Barchinonenses larga bonitate fovebant,Et solabantur inopes mercamine fines. At presul, custos sincere religionis,Ne sibi commissi caderent vigilanter agebat.Ergo diem nactus gratum tempusque loquendi," Arboreas ", dixit, " postquam perceperat escas," Letalis pomi cum sumpsit ab hoste saporem" Ille vetus genitor, paradisi menibus illum" Iussit abire Deus, cuius sententia vindex," Hoc exosa nefas, pepulit dampnando superbum." Omne genus vicii vicio processit ab huius," Scilicet invadens hoc ordine posteritatem." Intrat in has tenebras mundane gentis origo," Primus homo; natos, hinc quos sibi fuderat Eva," Livor agit; fratris ferit impia dextra fratrem," Qui cadit; ante Deum clamat vox sanguinis eius;" Solivagus Cain silvas agrosque pererrat." Ast subit astrigeras sedes iustissimus Enoch." Iustus post illum Noe cum fecerat archam," Diluit omne solum nimiarum pondus aquarum." Unde cessarunt: octavus prodit ab archa" Tunc solus iustus: sunt gentes multiplicate:" Post patriarcharum fuit ordo, deinde prophete," Et tamen infernas nemo vitaverat edes." Unde Dei pietas, hominum fera funera cernens," Ut salvaret eos emisit ab ethere natum," Et ne vana forent ea que sacrata canebant" Ora prophetarum, celi rex est homo factus." Sic hominum factor sumens de viratine carnem" Serviles habitus hominum portavit ad usus," Perque suam mortem cum crimine morte necata," Captivas animas de gurgite traxit Averni." Hac serie Domini salvavit gratia gentes," Venit et in cunctam benedictio posteritatem." Cuius apostolico dum presidet agmine Petrus " Ob fidei sacre confessam credulitatem" Esse pius meruit celestis claviger aule." Ille tenet claves qui rexit in equore naves." Claviger ille pius puppis doctusque magister" Vos in nave sua mundana per equora portet" Incolumes, puppisque sue vos esse ministros" Remigio dignos imploret Cunctipotentem," Ut possitis eos tutos ductare per equor" Gurgite quos sacro sacrum baptisma piavit." Ergo docete viros kari pia dogmata fratres," Ac monitis sanctis a criminibus prohibete," Ut valeatis eos ad celica ducere regna," Deficiat vobis ut numquam celica merces," Quam Dominus solis concessit habere beatis." Exemplo Christi, cuius regit omnia virtus," Captivos fratres, quos barbarus opprimit hostis," Liberet a sevo fratrum pia cura tyrampno." Fratribus et Domino quantum debetis amoris" Premonuit Petrus cum precessore magistro." Pro Petro Christus cunctisque fidelibus extat" In cruce confixus, pro quo Petrus in cruce tensus." Fratribus unde suis succurrere nemo recuset." Fratres quippe suos Iudas patriarcha, nepotem" Abraham dilectum de nexibus eruit hostis." Hi quibus est licitum feriant mucronibus hostem." Vos hominum factor sevo defendat ab hoste ".Que modo sunt scripta sunt pontificalia dicta:Flos levitarum vir nobilis et bene carusIsta satis melius querenti narret Obertus.
Quem colit interea tellus Balearica regem,Nazaredeolus Burabe, perterritus istisConfususque novis, in cetum convocat omnesCausas maiores per quos tractare solebat,Consilium quorum plano sermone requirit,Sive Moabitis obtarent tradere terram,An cum Pisanis aliquod coniungere fedus.Respondere viri soliti maiora referre,Et qui noscuntur aliis precedere sensu:" Turba sumus famulique tui, quidqumque videtur" In ratione tibi constantius eximiumque" Nos sine lite sequi confestim disce paratos." Respice nulla minus populum quam bella volentem," Sedula velle suo tua gens in pace maneret." Hec nam culpa gravis dedit orrida scandala nobis." Undique gauderent Baleari subdita regno," Si cum Pisanis nos fedus habere daretur." Inque Moabitis nobis fiducia dare" Non bona speratur, tantum convitia possunt," Quos tolerare gemunt Hispane gaudia terre." Respice Dertose quid agant, quantaque Dianam " Clade premant. Nostras miseratus mente querelas" Accipe. Captivos omnes perquire, reserva," Et melius tracta, quia pax et vita per illos" Ac regnum pariter tibi concedetur honorque." Ast his non habitis, numquam sedabitur hostis." Christicolis quoniam, qui pro pietate laborant," Kara magis essent captorum corpora fratrum," Quam videatur eis regnorum copia centum ".His habitis verbis, regis precordia diriContremuere metu. Captivos protinus omnesPrecipit inquiri passim veteresque novosque.Tunc de Bonomuli rate, quos sors, ventus et undaVexerat invitos, curat tractare decenter.Pisanis etiam cartam pro tempore scripsit,In qua pontificem, patres, populumque salutat.Qui, quamvis prorsus diversum mente retractet,Ditia verba tamen mittens, nil supplicat hosti,Sese constantem sine proditione fatetur.Ampurie comitem testem narrantibus addit," Hyerusalem " dicens " peregrino dum petit actu " Conspicue fame notus comes Ampuriensis," Eius illesam servavi federe terram." Nullum quippe virum bello seu pace fefelli." Si Pisana manus mecum vult pacis habere" Federa, continuo captivos reddo, measque" Dono paratus opes. Linquat mea regna, suasque" Inpensas reddam pariter pretiumque laboris." At si forte suis armis contendere mavult," Bellandoque meam putat armis vincere gentem," Usu communi cum se defendat ab urbe" Urbs, nichilum faciunt eius mea regna labores ".His intellectis cartam piscina recepit.Et respondetur brevibus sermonibus illis,Qui tales apices et talia scripta tulerunt:" Nil tolerare mali portantes nuntia lex est." Communis iuris debemus moribus uti." Non possunt iungi cum vestro federa rege," Nec fas est nobis ullam sibi reddere pacem," Ni prius in vestras conduxerit agmina terras" Rex, qui, cuncta videns, iudex cognoscitur equus." Illuc decernat iudex pius ille patenter" Inter nos, cunctos hominum qui iudicat actus ".Preter eas, alias fertur mississe lituras,Queque suis notis mitissima verba reportent.Privatis etiam multum promittit in illis,Albicione satum verbis commendat amicis.Utque memor maneat rogitabat federis eius,Quod cum Mugeto genitor retinebat, avusqueIunxit, et ex multo tenuit iam tempore Petrus. Rex fuerat Balee Mugetus rexque Diane.Invasit Sardos rabida prestantior ira.His igitur propere violento marte subactis,Omnia cum plano tenuit montana tyrampnus.Huius Pisanus populus mox concitus actis,Conscendit celeres sulcantes equora naves.Tunc non erubuit quisquam de nobilitateViribus equoreas remos urguere per undas:Si levis extiterat vel tota remanserat aura,Optatos cursus robur commune replebat.Qualiter accipitres pavidas peciere columbas,Et sicut Libici poscunt armenta leones,Tunc cum longa fames in viscera serpit eorum,Sic sic accelerant, sic poscunt bella frementes,Quos Pisana manus sevos ductabat in hostes.Sardinie postquam potuit de litore cerniEximius populus Pisana ductus ab urbe,Rex cum gente sua terras fugiendo reliquid.Heroes igitur, suscepta laude triumphi,Victores redeunt, fines intrantque paternos. Post illum vero Mugetus concitus annum,Perduxit Mauros in regnum Calaritanum,Et numero primos excedunt posteriores.Robora murorum, quo scilicet edificante,Subsidiabantur Sardorum corpora muris,Quique die tota latices et saxa ferebat,Impositus muro murum pro caute replebat.Multi Sardorum, quos presserat ira tyrampni,Tam seve mortis penas habuisse putantur.Hinc pisanus honor, vires animosque resumens,Non dubitat vitreas iterum transire per undas.Post ubi Pisani terras camposque tenebant,Rex fugisse datur. Multis nam marte peremptis,Barbarus abscessit capto cum coniuge nato.Erepti Sardi iugulis tutique fuerunt.Indeque tota manent Pisanis subdita regna.Sardinie docuere senes quecumque retexo. Quesiti Sardi non hec tibi vera negabunt.Hunc regis puerum, qui captus dicitur esse,Pise victrices regi misere Lemanno.Huius avum Petri princeps generosus amabat,Qui dedit Alpheo, quesitum munus, Alanta.Reddidit hic patri, karissima munera, natum:Albicio quare successoresque vocanturMugeti fratres successorumque suorum.Ergo quisquis habet regum Balearica sceptra,Ex hoc affirmat se fratrem seminis huius:Albicione satus Petrus, viget eius origo,Pisanos ornans probitatis imagine cives.Talia cur memorem Petrus et Balearicus auctorCausa fuit. Sed nunc ad propositum redeamus.Instabant Martis redeuntis tempora mensis,Cum fines Ebusi misse subiere carine.Mox avidi de plebe viri predeque cibiqueIntraverant casas, nec scuta nec arma ferentes.Dumque saraceno satiant sua corpora musto,Dum passas uvas, dum gaudent mandere ficus,Nota per arva loci veniunt equites Ebusini.Incautos homines per devia rura vagantesDetruncant gladiis, vario quoque vulnere perdunt.Tunc Petrus Ascensus, gestans sibi credita signa,Audaces socios in dirum concitat hostem.Ante rates certamen adest. Pugnant Ebusini:Huc equites peditesque ruunt fluctuque resistunt,Invictosque viros totis conatibus urguent, Et non permittunt pedibus contingere litus.Insula parva iacet, non longe solis ab ortu,Que brevibus scopulis Ebusinam respicit urbem.Illa revertentes recipit de marte galeas.Sed, recreante parum iuvenilia membra quiete,Indubitata viri repetunt sinuamina portus,Inventasque rates capiuntque fugantque trahuntque.Captos inde viros, Ebusina plebe vidente,Ad sociosque ferunt manibus post terga ligatis.Insula stat pelago, partes ea respicit austriAdversum Libicos, cui Frumentaria nomen.Hanc Latii petiere viri properanter, et illicCeperunt victus placide solatia prede,Perpinguesque boves, quibus et vesci potuissent,Ni pia Christicolis prohiberent tempora carnes.Lustrantesque locum, quo gens inamata latebat,Abstractos caveis Ebusum duxere ligatos.Hic tunc Lamberto nec non Erithone iubente,De duodenorum numero qui prememorantur,Ascensus Petrus naves divisit, et unaSolis ab occasu cepit committere pugnam.Cum sexagenis igitur comitantibus illum,Signifer Ascensus, properans exire carinam,Hostiles cuneos multo cum robore poscit.Tunc Arduinus generosus LuciniensisExortans socios in prima fronte resistit.Ast Ebusitanus iaculatus signifer astamHosti terga dedit, socios fugiendo relinquens,Nec lesit quemquam iaculum tellure relictum.Luciniensis eum saxosa per arva sequtus, Hunc cum haud varo iugulavit protinus ense.Rursus accedunt equites aciesque pedestrisAltera, que furtim post grandia saxa latebat.Tunc Eritho consul sociis adiutus in hostesFertur, et obstantes telo gladioque repellit.Sic perturbati cuncti fugiunt Ebusini,Quos fera bella gerens victor, Lamberte, fugasti,Ut fugiunt aquilas celeri levitate columbe,Et sicut pavidi fugiunt astilia pisces.Urbis ab arctoa tua pugnant agmina parte,Sacrilegosque petunt sternuntque viriliter hostes.Dumque tuum validis curvares viribus arcum,Per Mauri pectus missam transire sagittamTu facis. Ille ruit, vitam cum sanguine fundens.Ducitur in longum tendens a litore collis,Qua Petrus Ascensus Maurorum terga premebat.Passibus haud lentis capit hunc gens barbara collem,Cui plus quam deceat via longa videtur ad urbem.Sed dum Pisanos ictus et vulnera sentit,Saucia cristati transcurrit robora montis.Pisani cunei, dum totis nisibus instant,Innumeros Mauros diverso funere sternunt.Iam quoque turba sequens ad portam venerat arcis,Quam locus ille gravis tepido demonstrat ab austro.Hic miles quendam, quem Luciniensis alumpnus Straverat, obstantem nudo transverberat ense.Armiger hic Erithonis, fortiter hostibus instans,Occubuit moriens, saxi prostratus in ictu.Inde, Saraceni postquam cum turribus altisMuros conscendunt et grandia saxa remittunt,Agmina tuta petunt que sunt sita tecta sub urbe,Solis ab occasu, qua plebs residebat inermis.Inde viros puerosque trahunt matresque nurusque,Pannos et vestes de captis eruta tectis,Ruriculasque domi tuta statione morantes,Et de captura modicum vel nil meditantes,More gregis pecudum captos ad litora ducunt.Martius ex toto cursum compleverat, atqueAprilis fuerat media iam parte peractus,Cum, tepidis zephiris sevum. Volventibus equor,Carbasa convertunt naute quo vota ferebant.Quos dum precipites vitree vehit impetus unde,Ventus anhelantes Balee perduxit ad horas,Suspenduntque leves remis super equora naves.Interea Baleam geminas misere galeas,Uberto genitus Lambertus consul in illis,Que celeres adeunt portum de nomine Pini,Semimaremque vident servantem litora regem, Qua veniant causa muliebri voce rogantem.Ast equites peditesque manent ad litus, et arcusIncassum tentos toto conamine flectunt.Ipse iubet cessare suos, et ledere nullum,Alpheosque rogat tutos exire carinas.Consul ad hec: " Est vestra fides male credula nobis," Possumus unde minus nudis confidere verbis." Nos damus, ecce, fidem, quam non retinemus inanem," Quaque data nostram tutus intrare carinam" Rex poterit, sua verba loquens, sanusque redire "." Iustius ", ille refert, " est regis credere dictis." Qui si quem iubeat solo sermone venire," Tutior ire potest, cum constantissima regum" Singula verba fluant: dictis incredula vestris" Cernitur esse fides, quorum temptavimus artes." Si tamen e rebus quicquam vos sumere nostris" Vultis, in hoc portu tuta statione manete," Queque dari vobis mox regia cura iubebit "." Ista suum ", dixit consul, " vocat insula regem" Te. Plures nostri stant sub moderamine iuris," Et Balea melior que vis consistit earum." Vestra fides nichil est; Machamatus ebrius ipsam" Edidit; at nostram sanctorum gloria Christus." Unde satis melius nostris se credere posset" Simplicibus dictis quis cui sanissima mens est," Quam iuramentis valeamus credere vestris ".Rector ad hec Balee: " Nimium dubitare videris," Et trepidas vano te concutiente timore." Sed ne turbentur bona que tractanda videntur," Et timor absistat, saltim per scripta loquamur, " Ut notum postquam fuerit quod poscitis ipsi," Hoc complere queam quod gestit vestra voluntas," Quatenus esse boni semper valeamus amici ".Consul agit: " Socius, scriptor quoque longius absunt." Ibimus, et nostros trutinantes pectore sensus," Ambo notis dabimus, quodcumque decebit utrumque ".Mox efferre rates et in ordine ducere remosPrecepit nautis validasque ferire procellas.Sicut aves, quas penna levis portare per aurasConcessa levitate solet, sic accelerantesAd reliquas certant gemine remeare carinas.Quas postquam pelagi solitus labor egit in unum,Intravere tuos tutos, Capraria, portus,Inque Polentinos lux evehit altera finesHeroes Latios. Vallis didicere coloni,Qui fugiendo suas spoliarunt victibus edes,Linquentes vacuum gregibus pascentibus arvum.Hinc Latios iuvenes invita Minorica quamvisSuscepit. Predam sparsi per rura gerebant.Hos contra veniunt equitum peditumque caterve,Inque fugam versos ad naves usque regirant,Et mittunt lapides in eos densasque sagittas,Et non permittunt portu remanere quietos.Defuit esca viris Latiis, pastumque dederuntHee quas rus habuit vulse radicitus erbe.Utque famem nequeunt equites plus ferre marini,Ad Barchinonam statuunt convertere cursum.Nam suspectus erat de proditione tyrampnus,Quare mens ad eum redeundi nulla manebat.Eolus interea dirum de carcere ventum Solvit et inmitem, nomen fuit Africus illi,Albentes faciens has quas crispaverat undas.Intumuitque fretum: turbaverat aura profundum,Divisitque duas tempestas ipsa galeas.Quassata in toto fleverunt agmina campo.Ascensus Petrus nauclerius extitit isti,Filius Alberti fuit Ugo preditus illi,Que Mare manducans vulgo fuerat vocitata,Cuius presculptum gestabat prora draconem.Portibus ast alias susceperat insula puppes.Tempus ut admonuit, venti residente furore,Pertemptant iterum vitreas sulcare procellas,Nam transire fretum communia vota monebant.Postquam leta dies illos ad litora duxit,Narrantes casus tantique pericla laboris,Nuntia victrices mittunt felicia Pise,Que cursu propero bine duxere galee,Tripudiare quibus lete cepere phalanges.Unam, ni fallor, tecum, Maceline, gubernatConsocius Guido qui Presbiter est vocitatus.Rexerat ast aliam laudati cura Baronis.Ad Catalanenses postquam ratis utraque ripasVenerat, et belli narrantur utrimque paratus,Venturosque cito socios dixere liture,Romana missus venit legatus ab urbeBoso, pater sancta reverendus religione,Et domino pape virtutum culmine carus.Tunc et apostolici postquam benedictio cunctisDicta fuit populis, tendunt ad sydera palmas,Et dominum celi pleno cum pectore laudant,Qui dignetur eis tantum salvare magistrum Militie, per quem benedictio celica fertur,Ac coniungit eis socios sancti famulatus.Non aliis votis patres populusque QuiritumAspexere suos civilia iura ferentes,Lata decem tabulis cum sunt primordia legis.Frigoribus lapsis, redeunt ad leta calorisTempora. Lene fretum placida distringitur aura,Et valide classis pars Sarni ducta per undasAdvehitur, propriis transcurrens nisibus austros,Atque resistentes superans cum fluctibus auras.Urbs igitur Ianue celeres mirata paratus,Livida demisso spectabat carbasa vultu.Massilie tandem levibus comitantibus aurisIntravere sinus. Misso post terga Lirino,Bis quadraginta sulcantes equora prore,Iam quas precipites Rodani vehit impetus undasScandere festinat multo cum robore classis.Divitiis Arelas pollens hanc sumptibus implet,Usque Magalonam rapidus quam propulit Heurus.Eoliis Boreas tandem procedit ab antris,Et famulatur ei totus cum nubibus aer.Arripit unda rates, ventoque ferente secundoIn Catalanensi consistunt litore puppes.Fratribus occurrunt fratres, natisque parentes,Amplexuque dato post oscula iuncta vicissim,Quid cari faciant vite solatia querunt.Gaudia non fuerant matronis tanti SabinisCum precesserunt coram genitoribus olim,Natos Romulea gestantes gente creatos, Vota patrum natos quanta pietate tenebant,Et nati quantum placidos strinxere parentes,Et quantum fratrum tenuerunt colla lacerti.Visibus Alphei carorum laetificati,Ducere robusto ceperunt gaudia motu.Cumque suo cursu maius vel iunius essent,Ecce Dodo consul castris accessit et Atho,Quos cum tripudio cuncte videre cohortes.Sedis apostolice missas a patre salutesConstanti tum voce ferunt, seriemque laborumQua tardi veniant dicunt et in ordine causas.Tum cetum tenuere patres: papalia iussaBoso pater peragens precepit ab omnipotentisInvictique Dei, qui condidit omnia, partePerque pii Petri sacrosanctos famulatusEt domini pape Paschalis in Urbe secundi,Ut Christi famulos, per quos pia signa tulerunt,Quos baptisma facit Domini quoque regula fratres,Eruat a sevis fratrum pia cura catenis.Talia cunctorum, cetus turmeque probantes,Intravere rates pelagus sulcare paratas,Quas tunc quingentas numerarunt scripta carinas.Presul Pisanus, quem maxima cura trahebatAd captivatos acies perducere fratres,Vela dedit pelago, primus transitque Salodon,Hinc ad Dertose fluvium pervenit Hyberum,Huius militie primus quia signa levavitPisanosque duces tantos animavit in actus.Tota sequendo patrem classis comitatur euntem, Nongentos equites undosa per equora portans.Replet Hyberus aquis classem. Socialia pactaCum ducibus proceres firmant, firmataque iurant.Lapsaque iam fuerat paucorum meta dierum,Cum dare vela parant ventis aquilone levatis.Ardua sed postquam laborantes equora pulsant,Lenior ingressas pontum vehit aura carinas,Nocte quibus tota cursus dedit illa secundos.Sol erat incipiens per iter conscendere celi,Quando Colubrarem viderunt agmina montem,Cui, quibus est plenus, nomen tribuere colubre.Accelerant: latet hic, cum mox saxosa videturInsula, Tirenis que circum cingitur undis,Spectans Hesperium lapidoso vertice litus.Hanc Ebusum memorant. Urbi dedit insula nomen.Portus in hac magnus, magnum vicinia dicit,Qui valet innumeras spatiis servare carinas.Cernitur Hispane de partibus esse Diane;Hinc tenet illa caput, quo fert sua plaustra Bootes;Pandit in occiduum dextrum latus insula solem,Atque latus reliquum surgentis solis ab axe;Quique nec occasum nec prorsus spectat ad austrum,Occiduas finem non recte gestat in horas,Cunctaque saxosi cingunt campestria montes.Germinat innumeras erbas cum fructibus arvum;Mel satis, et dulces fluitant e fontibus haustus,Ordea multa gerit, vites quoque terra feraces.Finis ad occiduas qui non bene respicit horas Mille quater passus Ebusina distat ab urbe.Eximii colles, plani spectacula campi,Intrepidas arces et menia tuta dederunt.Unda sinum grandem, gelidam que spectat ad Arcton,Queque superstat ei duplex dedit insula portum.Circumquaque fluunt latices e fontibus ortiDulcibus, erba viret, calami iuncique palustres.Celsior a medio porrectus in aera collisExhimias altis habuit cum turribus arces;Ardua sed triplices circumdant menia muri;Subsistunt muris fovee de monte cavate;Ista duodenas habuerunt menia turres.Arcus ab his quantum poterit portare sagittamTurrigeri stabant montano robore muri.Dificiles aditus prebebant invia saxa.Hinc quantum forti bis missile mittitur arcu,Cernitur exterior descripte circulus urbis,Turribus et forti circumdata menia muro,Cuius fossa triplex inmania robora cingit.Fossa redundat aquis, quas attribuere paludes.Urbis et in summo fuit arx a partibus austri,Mons foris equoree pulsatus viribus unde,Iuxta quem dederant largos sinuamina portus.Altera pars montis, quem nempe recisa videturSolis ab occasu, foveas descendit ad imas,Inde suburbanas descendens aspicit edes.Sed triplices fovee gelida non prorsus ab ArctoUsque tenent pontum, pontusque tuetur ab EuroMenia cum grandi posito super equora saxo. Erectum paries saxum secernit ab urbe,Incipit a portu, protensus desinit illicQuo mons proruptus subiectas spectat in undas.Turriger hinc murus summas ascendit ad arcesDuplex, et triplici tutus munimine fosse.Bozee flores et flores gentis HybereTutantur validis Ebusinam viribus urbem.Huius militie princeps a rege secundusFertur Abulmunzer, fuerat cui tradita terra.Vir fuit ille ferox, captivus ab urbe Girunda,Qui post se versus, Christi baptisma negando,Vernula fit Sathane, quo non crudelior ullus.
Nox erat incipiens, precesserat Hesperus astra.Alphee venere rates. Ebusina iuventusInter conseptos stabat densissima muros.Bucina repletur flatu, lituique, tubeque:Tota sonat classis. Conclamant civis et hospes,Sed Latia superat clamor de gente levatus.Spicula crebra ferunt missos a menibus ignes.Phebus ab equorea postquam processerat unda,Clarueratque dies, populis pugnantibus aptus,Circumstant acies, ponuntur in ordine castra.Plurima vallis habet tentoria, plurima collis.Transcurrit campos celeris Pisana iuventus,Invaditque suos non pigris gressibus hostes.Saxa volant ritu pluvie de turribus altis,Tela sudesque terunt propiores menibus hostes. Dificiles aditus per dura pericula fossePisane subeunt acies, portisque sub ipsisNon trepidant gladiis duros concidere Mauros.Ardescunt animi. Pugnantes cominus instant.Ictibus assiduis clipei galeeque teruntur.Nec prohibere valet torax penetrantia tela;Vulnus et interitus passim sanguisque redundant.Nox postquam veniens ferventia bella diremit,In sua Pisani redeunt tentoria fessi.Sed remeante die, turmisque petentibus arma,Machina construitur, sapientum viribus actaArtificum, turres feriens que dissipet altas.Tunc, aries cratesque simul sunt addita muris,Plena viris etiam per vallum vinea serpit,Qui vario nisu perstringere robora temptant.Obsita stat garabis protectis pontica ripa,E quibus armate properant ad bella cohortes.Dant animi vires. Media Mars sevit in unda,Nec tenet unda viros. Medio stant agmina fluctu,Innumerisque patent hominum discrimina telis.Lis geritur gladiis. Pugne furit anxius ardor,Turrigereque petunt muralia robora naves.Bartolot Anfossusque simul rapiuntur in undas,Nec vitant ictus, sed plana per equora MaurosDuriter obstantes iaculata cuspide sternunt.Huc Opitho, virtute potens, mox flectit habenas,Et Maurum peditem media transfigit in unda.Altus Parlasii Petrus atque Bono generosusVido satus, iaciunt astas; mucronibus indeConcidunt Mauros: densantur ab urbe sagitte,Arcitenensque sagax per visus figit utrumque. At de classe viri positum super equora murumPoscunt, et celsas invadunt agmina turres.Transiliunt fossas. Alii properantius adduntAd conscendendum muri super ardua scalas.Proiciunt lapides iaculantes tela sudesqueDe muris Mauri, Pisanaque robora pellunt.Tunc instant acies, donec sol fervidus ipsasEstibus accensas cogit sua castra subire.Interea turrim faciunt, solitasque per artesUnaquaque die muros et menia frangunt.Arripit Alpheos belli violenta cupido,Et latas intrant pugnantes undique fossas.Tunc demum iuvenes subeuntes menia quinqueMaurorum cuneos animis violentibus urguent.Hi contra iaciunt lapides et tela; fugacesQuattuor ex illis facti, transcurrere saltuNon dubitant aditus; quintusque remansit in illisPipini natus, socii quem deseruerunt.Quid faceret? vel cuius opem pugnando rogaret?Proiciunt lapides in eum de turribus altis;A scapulis murus, contra quem plurimus hostis,Figitur innumeris telis variisque sagittis.More viri pugnat quindenis natus ab annis,In se conversos sternitque viriliter hostes.Dum tamen illorum nimius petit impetus ipsum,Corruit, et pariter perdit cum sanguine flatum.Innumeri subeunt membris puerilibus enses.Mauri letantur, socii stant cede dolentes.Exercetque suos dum gens Pisana labores,Tormentum mirum labentis solis ab axe,Quod longo tractu muralia robora poscat,Fecit Oriciades. Simul et testudinis artem Actus in hac, aries murales sternere cursusNititur, et penetrat impulsu perpete muros.Ast Ebusitanis non est ad prelia disparIngenium. Totas dant in certamina vires,Dumque suas faciunt non equis viribus artes,Pisanos temptant penitus confringere nisus,Dum, magni lapides, quos ardua machina portat,Inmensam certant muris conferre ruinam.Protegitur murus pannis latisque tapetis,Et turres habuere sui munimina restes,Fulcraque collate luserunt sepius ictusMolis, et opposite texerunt cetera crates.Sicut aves reparant nidos quos destruit aura,Cum tremulos venti vis concutit aere ramos,Sic Ebusitani muros ac menia cunctaSolliciti reparare student, presentia quorumAssidue vigili servat sua robora cura.Fecerat in muro plures testudo fenestras,Cuius Oriciade formam construxerat astus.Iam quoque casuram credebant agmina turrem,Cum cessare iubent patres testudinis actus,Electi donec iuvenes mittantur in illam,Qui captam teneant summis cum viribus urbem.Sancte, tuum festum, Victor, laudabile multum,Forte celebrabat mundus, Praxes super astraQuando levata fuit martyr virgoque decora.Luce sub hac cursus medios iam Phebus agebat;Estus erat grandis; tecum rogitasse putatur, Celica turba, Deum Pisanus presul, et omnisFirmiter orabat magno cum presule clerus,Quatenus ipse suis pugnantibus auxilietur.Divinas aures tantos audisse rogatusCreditur, et fusas lacrimas monuisse Tonantem.Deviat esse Dei quisquis tales negat actus,Et pro posse suo non laudat Cunctipotentem.Extemplo medium dum carperet ethera Tytan,Mota fuit turris graviter, ceciditque patenter.Intremuit locus, et pulvis vicina replevit.Inconsumpta iacent mensis convivia. FervetProrsus ad introitum Latius seu Gallicus hospes.Ugo, qui Pisis comitum vice preditus extat,Et Dodo Teperti clarus per prelia natus,Ac Cinithoniades animis decoratus et actisEt Catalanensis quidam bene promtus in armis,A portu pariter per portas ingredientes,Invadunt Ebusum, sternunt violentibus hostesViribus, et perimunt letis successibus illos.Qualiter armentum tygres per rura sequunturCum violenter eas ieiunia longa coercent,Haut secus heroum gladiis pagana fuganturAgmina. Tunc relique succurrunt undique turmeNulli parcentes, sexus iugulantur et etas.Hinc aditum quendam retinebant Hismaelite.Maurus ibi pugnabat atrox metuendus in armis,Et ferus accessus cunctis prohibere putabat.Erigit Ildebrandus in hunc Eufraxius ensem, Cedentemque virum mirando recidit in ictu.Qui per rupturas intrarunt denique muriBarbara concidunt fugientum corpora ferro.Tunc percussa cadit gladiis Ebusina iuventus.Hic caput atque manus, illic sunt crura pedesque,Quaque pedem faceres hominum prosecta iacebantEruta corporibus. Morientum milia calcantBelligeri cunei. Sed qui de cede supersuntAscendunt medios inter duo robora muros.Altera turba ruens fugit ad sublimia saxa,Que suprafati spectantia diximus equor.Inde ruunt partim, partim truncantur, et illincRupibus e summis salsas iaciuntur in undas.Hic malus est saltus quem Mauri tunc didicere.Qui non fugerunt, saxosis ictibus et nonContinuere manus, de muris precipitati,Undique confracti media iacuere platea.Declinat medios dum Titan ethere cursus,Pugnantesque viros et fervidus estus agebat,Urbs ubi prima fuit divino victa vigore,Altera victores veniunt ad menia. PortasEt superos aditus perfringere marte laborant.Multisoni resonant variis umbonibus ictus.Saxa volant, misseque pluunt utrimque sagitte.Ortantur proceres pugnantes fortiter alas.Utraque turba fremit. Penetrant ad sidera voces.Ascendunt geminas dum pugnant agmina turres,Et superare putant reliquam velocius urbem.Accurrens Ebusina cohors violentius hostem Impetit, et saxis, telis sudibusque repellit,Perque coherentes cogit descendere scalas.Postquam bella viris in nullo commoda prestant,Mox sua castra movent, et barbara tecta subintrant.Sed defunctorum ne corrumpantur odore,Traditur extinctus flammis crepitantibus hostis.Postera lux oritur. Consurgentesque caterveTendunt in reliquam studiis ardentibus urbem.Nocte dieque suas exercent fortiter artes.Lux octava redit. Turres feriendo reclinatMachina. Testudo perfringit sedula muros.Tum nox transierat vicine proxima luci,Aurore patuere fores, Phebusque redibat.Protinus ascendunt super altas agmina turres.Barbara turba pavet, celsasque recurrit ad arces.Alpheus populus defuncta cadavera calcans,Hostiles cuneos gladio prosternit et asta.Dumque satis properant super ardua ducere castrumMenia, Dominici sollers quod cura paravit,Telorum nimbi summa mittuntur ab arce,Sarnicolasque super volitant ingentia saxa.Sed Christi pietas divinaque gratia quantumIn se sperantes semper sustentat et auget,Humane nequeunt ad plenum dicere lingue.Eius enim facto, qui noscitur omnia posse,Victoris festo qui primam vicerat urbem,Eius in octava meruit superare secundamPisanus populus semper confisus in ipso.Victores tandem captum retinere laborantEt servare locum. Patres deducere castraCircumquaque iubent: parent: sed et obsidionemMenibus inclusis omnes vicinius addunt. Nulla quies cuiquam tenebris vel luce dabatur.Turres tormentis altas murosque petebant,Queque graves longe dimittit machina molesMenia celsa petens, portabat adusque fenestrasCautes, internas sternendo sepius edes;Vicinusque malus, cui non erat agmine compar,Sublimem tractus crebro feriebat in aulam.Nunc ultra turres lapides portabat et infra,Et de sacrilegis faciebat sepe ruinam.Talibus et reliquis populus Pisanus agebatArtibus, et duros temptabat vincere casus.Tam Vido Rubeus quam Barchinonicus HEROS Incassum missas non direxere sagittas.E contra Mauri bellantia sepe petebantAgmina non parili facientes prelia dextra.Sevus Abulmunzer, super ardua menia demumAssistens, fractam defixo lumine turrimSpectabat tristis. Casu sinuaverat arcumVillano genitus; qui, mittens spicula contra,Spectantem medio defixit gutture Maurum.Iurarat pridem per iura Machamatis illeIncolumem cuiquam se nunquam reddere terram.Tunc sibi subiecti suaserunt talia cives:" De iuramento nulla ratione teneri" Te nuper facto fusi docuere cruores." Sanus enim non est cui figunt spicula guttur." Ergo tui compos citius fac deditionem," Et te nobiscum pariter de funere serva ".Annuerat princeps dictis precibusque suorum.Mittitur Alpheis ducibus qui nuntiet ista.Forma placet pacti Pisanis. Protinus illi, Nil dubitando, viri sine conditione dederuntOmnia seque, simul mortis terrore remoto.Tunc, pie Laurenti, mundus tua festa colebat;Te, venerande, Deum placido monuisse rogatuAutumat Ecclesie populus, creduntque fideles,Cum vexilla super posuerunt agmina turres.Ter Domino laudes totum cantaverat agmen,Cornicinumque dabant voces lituique tubeque,Tinnitusque pios resonantia signa tulerunt.Conscendunt proceres summas properantius arces,[Ac commune iubent spolium properanter in unum]Accumulare locum. Turres et menia cunctaCertatim sternunt avidi terreque coequant.Transierant bis sex rapida vertigine menses,Et celer actus erat variis sudoribus annus.Tempus erat quo ferre soles, auguste, racemos,Cum citius solito potarunt agmina mustum,Sedarantque patres ceptas cum litibus iras,Quas predatorum tumidi movere furores.Vulgus ab introitu capte regionis, et anteQuam, populus quicquam superaret bellicus urbis,Collectam passim predam de rure trahebat.Dumque viri fortes muris tormenta pararent,Ignavum vulgus studium fornacis agebat.O quantis studiis panes venduntur! et illudUnde monetati replent marsupia nummi!Post hec expoliis, que comportarat in unumAlpheus populus, movet anxia turba susurros,Et repetit partes. Partiri capta recusantHi quibus interius lacerat Maiorica mentes, Neve moram facerent, spolii retinentibus illosPartibus, in tutas predam posuere carinas.Solvuntur classes; freta remis eruta spumant;Vela tument zephiris; liquidas rapit aura procellas.Adveniunt Baleam Latii comitatus, et illiQui propter Baleam celestia signa tulerunt.Est sinus haud modicus Balee de partibus austriPortus instar habens, ubi cornua bina videntur,Per bis mille decem que sunt distantia passus;Replet utrumque latus Libico de litore raptusPontus, et Arctoas finem distendit in horas,Quoque facit finem sinus hic de parte sinistraUrbs antiqua fuit raris habitata colonis.Inde fere gentes ab Hiberis finibus acteNavigio celeri, duce precedente Moalfac,Christicolis pulsis plures posuere penates.Hic, ubi lata stetit celsis Maiorica muris,Insula distat ab hac brevis ut per milia quinque,Que, complexa sinu, leve stat proxima terre.Portus in hac latus, Rodum vicinia dicit.Urbis ab hac possunt sublimia menia cerni,Ob quam Pisani tantos habuere labores.Illa dies letis populis octava refulsitIn qua felicem matrem super astra recepitVirgineus partus, de qua Deus est homo factus,Parva venientes qua congregat insula puppes. Luxque sequens fuit hec qua Christus morte resurgens,In mundo genitis vitam dedit atque salutem.Hac de plebe viri, latices haurire volendo,Navibus egressi, per rus gradiuntur inermes.Ast equites regionis erant in valle latentes,Qui peditum plures incautos agredientes,Truncarunt gladio, quosdam cepere, suisqueDuriter astrictos secum duxere capistris.Hinc cum consulibus proceres tristantur et omnes.Tum Petrus antistes populos hortatus " Ad istos" Tartareos aditus properavit vestra voluntas ",Dixit, et ostendit Balearica menia dextra." Captus ibi factor vester pius atque creator" Dicitur in membris; quis non pugnabit ut ipsum" Eruat? ipsa licet mortem sibi bella minentur?" Vos tamen in bello letum nolite timere," Nonnisi pro bello vite quia poscitur auctor" Atque dator, vite cunctis qui preparat usum," Et qui pro nobis crucis est in stipite fixus." Cum captis captus nunc permanet atque ligatus," Ut det opem vinctis, trahat et de nexibus ipsos." Qui captum dominum pugnamve relinquit agentem" Iuste dampnatur, digne privatur honore," Et manet infamis semotus ab urbe foroque ".Hoc et Boso pater, presul quoque CaralitanusComparibus verbis lacrimisque fluentibus addunt.His dictis, sedet in transtris festina iuventus,Et placidas molitur aquas. In carbasa ventusPerflat, et amotis sulcatur navibus equor.Non volucres tanta penne levitate feruntur,Quanta rates levitas pacata per equora vectat.Miratur Balee populus candentia vela, Et defixa tenens in classem torva tirampnusLumina, dat lacrimas magno cogente dolore.Inde metum reprimens, quotquot rexisse putaturPermixti sexus educit ab urbe catervas,Ut late visus venientes terreat hostes.Totque licet turmas sparsas per rura viderentAudaces, quorum commoverat insula mentes,Haud trepidare valent quos spes preclara fovebat.Pinea silva fuit qua lata patebat arena,A muris Balee ceu per sex milia distans,Ex qua parte suo Titan petit ethera curru,Cui palus et pontus geminum latus arguit unda,Ortus et occasus nemoralia rura petentiSiccum dant aditum. Loca Ramora commemorantur,Sive Forenna, quidem plures dixere Catinos.Hic ubi plana cite tenuerunt litora prore,Educunt properanter equos. Properantius armaSumit, et ignote lustrat loca cernua terreBellator populus, quem iustior ira movebat.Qui sibi commissas aliquas habuere cohortes,Dispositas ipsas sectari signa iubebant.Post hec regis eques rarus progressus ab urbe,Iam castris positum vidit de collibus agmen.Quem Pisanorum rapidus comitatus equestrisIpsum dulcis aque fugat usque sequutus arenas,Qui torrens Luidis solet in regione vocari.Nox redit. Excubias faciunt vigilantia castraEximiamque satis fulgentia sydera noctemReddunt. Signa polus demonstrat nocte sub illa.Stella cadens divisa comas per mille videtur.Dispersum Balee signat divisio regnum." Ad Baleam", clamat populus. " Nos sidus ad illam " Crinitum properare monet; properate potentes;" Est superare datum nobis Balearica regna." Sideris in Baleam radios cecidisse videtis ".Lux rediens fuerat qua sancti BartholomeiFesta celebrabat lati devotio mundi,Purpureis Titan radiis fulgebat, et auraNulla fuit, quasi lac placidi maris unda iacebat.Immote ventis frondes. Volucresque quietiCantus voce dabant. Resonabant intima silve.Ammonet Alpheos ductor rectorque PyrenesOrdinibus factis aliquantum castra movere,Quemque sequi sua signa monet. " Sit prontus in armis" Qui cupit alterius ", dixit, " conquirere fines ".Paruit haud monitis istis avidissima belliGens, et torrentis modo dicti transiit horaClassis, et ad campos vicinos menibus urbisPlenius egresse fixerunt castra cohortes.
Dumque ruunt acies avide certamine Martis,Barbaricus campus Mauris dirisque NigellisDensus erat: clipeos alii tenuere rotundos,Pars adoperta fuit captis Latialibus armis,Tunc cum Pisanas quondam piratica cepitTurba rates, monstratque suos gens torva vigores.Hic tunc procedens natus Bellominis UgoMauretusque simul giro rapiuntur equestri,Primaque Maurorum cuneos ad bella lacessunt. Hinc bis octoni Pisana gente creatiHeroes, comitis sectantes signa Levanni,Hostibus incurrunt mediis, densasque catervasSternere non cessant Libicorum more leonum.Dant quibus introitum Baleares protinus ale,Et circumfuso velociter agmine claudunt,Ac retinere putant quos spes satis improba fallit.Ipsa pericla parant animos viresque ministrantHis quibus interne torquent precordia cure:Sumunt quique suum perimuntque sagaciter hostem,Et quacumque ruunt campus patet amplior ipsis.Et veluti Rodii sternunt perimuntque volucres,Quando relucenti findentes aera pennaAgrediuntur aves laniantque patentibus arvis,Sanguinea pariter miles Pisanus in astaViribus infractis Balee terit acriter agmen,Et redit illesus, cunctis mirantibus actum.Post hec in geminas Balee milesque pedesqueDividitur partes. Campos alii tenuere,At iuxta fluctus quidam venere marinos,Oppositumque petunt Pisanum durius agmen,Erectisque premunt rarissima cornua signis.Alphee cedunt, sed lentis passibus, ale,Et contra posito nunquam flectuntur ab hoste.Ex Arelatensi numero Vilielmus ad istaPrelia Bernardus Mildace Daneta creatumSternit, et in strati dimissa cuspide ventreDigreditur. Mauri socium de cede reportant.Tunc vexilla gerens Pisane signifer urbisValandus cuneos in campum ducit apertum.Hinc Ildebrandus sancte vexilla MarieConsul habens dextra sevos incurrit in hostes. Sedis apostolice vexillum detulit Atho,Et diras petiit violento milite turmas.Hos dum Pisani belli fervore sequuntur,Inter condensos rapiuntur protinus hostes.Inde Pyrenee gentis generosa potestas,Clara sequebantur cuius vexilla cohortes,Pulverulenta petit galeato milite rura.Huius signa ducis Gerardi cura LevanniGestat, et ad levam procedunt agmina portam,Que patet ad claram surgentis lampada solis,Ac salse vicina magis cognoscitur unde.Hancque senex aciem sequitur comes Ampuriensis,Cui satis extiterat rector Balearis amicus,Et subiit pugnam vallatus milite forti.Procedunt acies, et vi certatur utrimque.Eminus obstantes decertant Hismaelite.Hii iaciunt lapides, iaculis pars appetit hostem.Telorum tegitur tenebrosis nubibus aer.Hinc dire veniunt in equos hominesque sagitte.Mars furit, et magnis resonat clamoribus ether.Tunc Latie turme, mortis terrore remoto,Incurrunt Mauris, et pugne cominus instant.Exeritur gladius, cessatque volatile ferrum:Terra cruore madens morientum substat acervis.Toto mixta sonant gemitus hortamina campo.Ugo, Parlasii tectis nutritus et hortus,Aurea que gessit quatiens venabula dextraPugnantis contra per pectora misit Alantis. Ille cadit properanter equo, fusoque cruoreTartareas flatum citius transmisit ad umbras.Occurrens Citharon casu commotus amici,Ugonis penetrat durata cuspide scutum.Ille, quod asta brevis contingere non valet hostem,Ense vicem reddit, pugnoque relinquit adempto.Hunc Teperciades Dodo Bernardusque sequutiFerratas feriunt minitanti cuspide portas.Utque redire parant, duo, qui redeuntibus obstant,Occumbunt pariter, Bachimas Hispanus et Ander.Guttur in unius Dodo postquam miserat astam,Cede cruentatum traxit cum cuspide pannum.Sed quod ferre potest Bernardi dextera telumIn latus, Ander, habes. Manes ad Tartara raptosAccipiunt, Stigieque patent properantibus aule.Viderat urbane pulsantes limina porteRex Balee, reditumque viris prohibere nequisseQue tutabantur Balearica robora turmas." Rebar et hos homines ", ait, " at iam credo leones ".Dux Catalanensis sevum Moldonea poscens," Primus ", ait, " nostris quoniam te viribus offers," Integer haud poteris nostros evadere nisus ".Protinus urguet equum, teneras nec flectit habenas, Toracem clippeumque viri levamque papillamTelum transfodiens, per dextrum proterit armum.Ille supinus equo ruit. Astaque frangitur ictu,Aurea sed comitis cuspis datur altera dextre,Que vibrata feros prosternat et Hismahelitas.Gerardus Porion prostravit cuspide vasta,Inque viri pectus vexillum misit et astam.Daridis Umberti penetravit lancea costas.Ildibrandini Danius transfoditur asta.Rodolfo geniti Garsias sternitur enseRollandi. Sevum ruit in Daneta Recuccus,Et, velut asta fuit, de dorso pellit equino.Gerardusque comes rector dominusque Levanni,Dum furit in Mauros miles per bella probatus,Fraxinea Lelaphum fugientem percutit asta,Atque Niri scapulas ictu penetravit eodem.Stratus uterque ruit tanto deiectus in ictu.Cui sonipes violentus erat violentius actusPulvereum campum cum corpore pressit herili,Seque regentis heri fregit labendo lacertum.Rainerius cum Tegrimo, Raineria proles,In coacervatos ibat promtissimus hostes.Sternit et hic Lephanton Tegrimus Alante creatum.Gerardus Gaitanus adest, qui cuspidis ictu Cerbereas Rachium transfixum misit ad horas.Viscardus Nilion letali vulnere sternit.Hinc Albertinus, claro Bellomine natus,Per fauces medias ingentem fixit Aneten.Atrocem Laium venientem Vido ButensisExcipit, et victum Stigialibus agregat umbris.Saucius ipse dehinc graviter certamine cedit.Ildeprandinus, Iulitte filius, astaFundit Ilerdensem generosum stirpe Gairum.Ingentem Valandus agens, Valandica proles,Astam, quam validus vibrabat uterque lacertus,Inmanem Libicum duro resupinat in agro.Terga Rachis penetrat Valandi frater in ictuCuspidis Albertus, misso per pectora ferro.Asta virum fortem stravit Molphena DodonisConsulis, huius equum celeri penetrante sagitta.Gausmaro genitus, fama decoratus equestri,Ugo Dianensem telo penetravit acuto,Mortiferumque fecit transfixo gutture vulnus.Sicherius, frater Valandi, perculit Idan.Hinc Mincharellus ruit, Ildebrandia proles,Et fudit Gurion, quem Corduba misit ad arma.Ugonis proles Albertus impulit Ermon.Anticium Libicum Lanfredi dextra peremit.Stravit Ilerdenium Matilde filius Ugo.Inde Sapibonides campo deiecit Aristen.Atque Sofridutius transfodit cuspide Maulam. Popiliensis equum velocem Rusticus urguensPer lumbare Taves astam transmisit acernam.Mittit in hunc iaculum magno conamine Nelops,Perque viri corpus letalis lancea transit.Acrior hic Maurum telo transfigit eodem,Tresque necans alios orrendum mandat ad Orcum.Ast ubi membra viri sunt evacuata cruore,Felicem moriens transmittit ad ethera flatum.Occubuit Garathas Rubei Vidonis in asta,Indiguitque sui Cliton Suberamus amoris,Cui latus Abbatis transiecit lancea dextrum,Cervicemque viri mucrone resolvit, et agriPulvere proiectum pedibus submittit equorum.Extinti socius ferventi concitus ira,Te, Viviane, petit violentus ob arma Galindus,Et iugulare cupit pro morte libenter amici.Non fugis audacem venientis militis ictum,Pretentaque virum properantem sternis in asta,Consorternque necis vite coniungis amico.Albicione sati clarus Lanfrancus ob armaFilius, obstantem Redum feriendo peremit.Hinc Arabis fugientis agens cum cuspide lumbos,Compulit hunc leva selle de parte labare.Rarus eques densusque pedes de parte marinaBarbaricos cuneos pugne stridore coartat,Pugnantemque terit summis conatibus hostem.Alphei pedites, Domino prestante vigorem,Hic plures faciunt ensis seu cuspidis ictus.Ictibus attrite, cum iam tolerare nequirent Prelia, barbarice redeunt ad tecta phalanges,Et firmant duro ferratas obice valvas.Menibus inclusis, discurrens undique, rectorAnxius inperitat maneant ne cardine clauso,In campum redeant, et prelia dura reposcant,Ac repetant diros patriis pro legibus hostes,Et ne deficiant, nec vinci se patiantur,Proponens laudis quantum victoria prestetEt quantum tribuat victoribus utilitatis,Quantaque cum dampnis fedent obprobria victos,Quos fugit omne decus, quos deserit omnis honestas,Servicium, dolor hinc et tristia queque sequuntur.Et lacrimans adiurat eos per delubra regni,Ne metuant populos quos lex Machamatis oditSed sic decertent devincere quatenus ipsos,Et sub perpetuis valeant retinere catenisQui se necne suum cupiunt disperdere regnum.Hec agit, et cunctis animos viresque reducit.Ortantur proceres regem prohibentque timere,Atque mori spondent potius quam cedere bello.Signa capit Burabe, reseratur dextera porta,Prosiliunt turme, properant ad bella manipli.Dispositis signis Burabe iam stabat in agro,Durus agebat Alas dextre vexilla cohortis,In levo cornu torvo curante Corace.Plena dabant voces humano classica flatu,Nec tuba bella movens nec bucina defuit ulla.Cum sic dispositos sancte videre cohortes, Directis igitur properant in prelia signis,Et dextram pariter satagunt invadere portam,Densus et innumerus fuerat qua barbarus hostis,Que quoque, Phebe, tuos claros spectabat ad ortus.Iam Vilielmus adest, dominus montis Pesulani,Cui rota signa dabat, clara comitante caterva.Et velox tantis sese conflictibus offert Dux Nerbonensis, de nomine dictus avitoFulgentes acies, decoratas milite forti,Precipit ante suos properanter sistere vultus.Nominat ille suos, largos quoque spondet honores.Quos videt audaces geminato robore firmat,Signiferumque monet nullo trepidare timore,Anteque fraternas prontum contendere turmas.Iuxta Raimundus pugnam festinus adibat,Cui sedes Arelas, cui Balcia tellus origo.Hic Arelatenses promtos in prelia firmans,Ammonet ut nolint de posterioribus esse.Petrus ad hanc litem Grossus non signius ibat,Hortaturque suos equites post cuspidis ictusNe sint immemores inimicos ense ferire.Concurrunt partes. Miscentur utrimque manipli.Saxa ruunt. Volitant densissima pila per auras.Martia signa canunt. Subeunt ad sidera voces.Ira furor mixtos inter se concitat hostes.Telorum nimbis clipei galeeque teruntur.Arma sonant armis. Micat ictibus orridus ensis.Vulneribus misso saciatur sanguine tellus,Labentumque tegunt extincta cadavera campos.Henrigum Milgilas poscunt Neriusque, sed eius Predurus clipeus iaculum propellit utrumque.Hos validos equites, Dertose finibus ortos,Cum Sigimundiade Vinithone creatus utroqueTransfodiens, ambos de tergis sternit equinis.Atque ferus Periton socius necis esset eorum,Subsidiatorem Balee quem Corduba misit,Cum centum sociis Hispana per equora vectum,Ni faciendo, fugam citius flexisset habenas.Tunc Erithone satus Danaen, Gerardus ArontamViribus insignes prostrarunt consul uterque.Dissecat obstantes cuneos tunc Balcius HEROS,Prosternens Arabem, perimitque deinde, Corellum.Bertraminus fratrem stravit Nilgdona Coracis.Ugo Delanda penetravit cuspide Tagum,Et tulit ense caput. Post hec iuvenalibus actusViribus Umberti cadit Alcimionides Unon.Sed Petri fratris deiecit dextra Nicalem.Urguet equum sacrista potens Raimundus, et asteNelioben valido percussum transfodit ictu,Cornipedemque rapit, precii non vilis habendum,Armigeroque suo gemmatas tradit habenas.Tunc Ildebrandus consul dirum NicerontaTransfodiens ferro per pectus dirigit astam,Vexillumque trahit madefactum sanguine Mauri.Petrum Parlasii bello quem miserat horaAgreditur Balager. Grandi retro pellitur ictu,Militis Alphei sicula percussus ab asta.Ad socios igitur fugiendo retorquet habenas. Transfigit asta Rodon, Pusii vibrata lacertis.Flocius ense cadit, quem Gelli filius OddoViribus assumptis ictu transverberat uno.Insignes equites Pesulani montis ad istosAdveniunt ictus, Vilielmi signa sequentes.Dalmatius Castrensis ibi Molphenida letoSubpositum fecit per acute cuspidis ictum.Et Murivetuli miles Sichardus Emonem,Petrus Amunta petens, Bernardus Amunte creatumProiciunt perimuntque simul, Froctardia proles.De villa Bosci Machamata vasta VidelmiLancea transiecit. Tum Berengarius OranVerune miles perimit, sociatque geenne.Tu, Raymunde Midan, cui prebet Eradius ortum,Dertosane cadis forcas penetrante VilelmiCuspide, cui sedes fuerat Pinianica tellus.Dux Aimelrigus, speciosis clarus in armis,Occupat obstantes fervente vigore catervas.Cui ferus Alcimio, fatis properando sinistris,Occurrit, cupiens ulcisci funera nati.Prevenit hunc Atacis ductor, nec deviat ictus,Per pectus volat asta tenax umbone forato.Occidit, et moriens premordet dentibus erbam.Promta phalanx comitat ducem, satis ardet in hostem.Fraxinus Henrici te pectoris, Atila, fixitIn medio; ferrum vitalia cuncta retraxit.Et Pusii frater Lambertus Agranta peremit.Mindon ab Esculea dictus Rainutius hora, Horrendum nimium fixit Ricapectora Carben.Inque Valentinum Plegonem Barutius astamPer scapulas misit levam figendo papillam,Traiectumque virum medio prostravit in agro.Pharion Hispanus Vinicelli sternitur ictu.Dum cadit Abrotani ruit inter lora fugacis,Cuius Saltarus transiecerat ilia virga.Quando duos pariter fixit iaculando NigellosGerardi proles Opizo, cum pube suorumInvadens aciem, satagit prosternere Mauros.Gausfredus Parthum, Rainerus proterit Afrum,Consortesque necis fecit germanus uterque.Marinianides Bernardus Ilogea letoDonat, transfigiens cedenti cuspide costas.Cuspide Silleti dirus prosternitur Olphes.Grunnius Alcheon sternit, Mauretus Edonem.Undique discurrens rector Catalanicus hostesDissipat, et socios ortatu divite firmat.Ampurie fortes equites et Rusilienses,Subsidiando duci, dant plurima funera Mauris.At Petri Grossi deiecerat asta Coracem,Cuius promtus eques multos patraverat actus.Sed iugulare virum cum iam mucrone pararet,Currentes Mauri socium de cede tulerunt.Signifer Alpheus medios violentus in hostesCurrit, et exacuens fortes in bella sodales.Ut reliquas prosternit aves regina volucrum,Sic sic hostiles terit insistendo phalanges.Barbarici statim cunei turbantur, et indeConversi fugiunt. Pisani terga sequentes,Urbanas inter propellunt agmina portas.Innumeri capiuntur equi, capiuntur et arma, Et fusi per rura lacus iacuere cruoris.Alcius ascendens Phebus contraxerat umbras.Ad sua victrices redeunt tentoria turme.Bellica per campos Balee iam facta patebant,Extinctosque viros fusos spectare per erbamBarbaricus populus simul et Pisana valebantAgmina. Legati veniebant atque redibant.Accipitres, vestes, privataque dona dabanturHis quibus Ampurie comes hec tribuenda monebat.Vendita fit pietas. Tunc multum devius HEROSRegi transmittit cartas, recipitque latenterHuius scripturas que rescribuntur ad ipsum.Pestifer interea dum federa quereret hostis,Quos divinus amor, non preda nec ulla simultas,Sed Christi pietas ad iusta vocaverat arma,Captivos omnes sine conditione volebant.Nazaredeolus certa sine lege paratusReddere non fuerat, nexuque fameque coactosCarceribus distentos attenuando necabat,Ac Pharaoneos retinens in mente furoresQue spondebat heri cras inficiando vetabat.Utque dolosa vident patres colludia regis,Solantur populum, populus solamine gaudet.Dum trutinare novos nituntur pectore sensus,Itque reditque dies. Nam preterit unus et alter,Castraque paulatim mutata propinquius extantMenibus, ac creber procedit ab urbe tumultus,Optime Dalmati, quem tu non lentus adibas.Nam crebro facte pugne non tardus adesseCerneris, in tantum pugne tibi suppetit ardor.Ergo die quadam paucis comitantibus hostesCorde volente petens, sociis absistere iussis, Cum geminis solus vadis contendere Mauris.Viribus ergo tuis prostratus corruit unus,Alterius mox dextra tibi penetrabile scutumTransfigit, mediam penetrat quoque lancea coxam.Hinc patet, est miles non loricatus inermis.Stratus equo pugnare paras, sed vulnere factusDebilis, innumeros equites sine lege ruentesDecidis excipiens. Feriens te barbarus ensisDecapitat, felix transmigrat ad ethera flatus.Talia belli potens ut concipit aure VilelmusDat lacrimas, tristesque viri de funere questusProfundit. Nec ad ista vacat, sed clamat ad arma,Ulciscique necem iugulati currit amici.Heroem centum sectantur ob arma micantes,Qui promtos gestare solent ad bella vigores.Accelerat, campumque petit: sua menia MauriIsta meditantes properatis gressibus intrant.Militis acquirit, vindex modo cum nequit esse,Gotica turba capud, mutato denique Mauro.Ante diem Domini semper que proxima fulgetLux rediit, qua tempus ent sine turbine clarum.Iamque sui cursus nonam perfecerat horamPhebus, cum fortes redeunt ad prelia Mauri,Christicolasque putant ad castra requirere tantum.In numero fidunt equitum peditumque potenti.At cauti pedites currunt letanter ad armaPisanu, visosque petunt non segniter hostes.Spicula tela simul lapidesque venire per agros,Et pluvie ritu poteras spectare sagittas.Pugne sevit amor, Pisanis robur habundat.Dumque ferunt ictus, dum totis nisibus instant,Hismahelitarum cuneos in menia mittunt, Et certant summum robur prosternere valli.Calcatos equites subeuntes limina porteTransfodiunt et equos .... durantibus astis.Summaque murorum sternunt violenter, et ipsasConcuciunt portas, funduntque viriliter hostes.Denique conspiciunt gemine fundamina fosseMirantes muros et defensacula circum.Discrepat a visu quicquid pervenit ad auresUrbis, multorum subit in precordia terror.Diffidunt igitur multi, tremulumque revolvuntOre silente caput, tanto pro robore fortesIpsi desperant urbem superare potentem.Tres fuerant urbes, unum que nomen habebant.Sed diversa tamen si nomma queris earum,Nomine diverso poteris quamcumque notare.Arabathalgidith prime nomen vocitatur.Nazaredeolus fuit huius conditor urbis,Per quinquaginta que fit circumdata turresUsque Bebelgidith: sic est vocitata secunda.Arabathalgidith murus fabricatus ab ipsaIncipiens, urbis corpus circumdat, et, undasEquoris attingens, mare iuxta volvitur illucQuo densat celsas urbs Elmodenia turres.Dividit has murus, circumdatur una duabus,Quas circum decies cubitorum milia cingunt,Hoc numero demptis ter ternis atque duobus.In numero certo turres sunt scire volenti Quattuor et decies septem centumque notande.He tres una queunt urbs famosissima dici.Est commune tribus positum Maiorica nomen,Inter quas etiam torrens placidissimus ivit,Et per quinque queunt torrentis viscera pontesTransiri, liquide cum plus fluit impetus unde.Exechinque vocant. Qui plenius affluit amnem.Dicitur Enelamir producta canalibus unda,Que potanda viris dulces dabat omnibus haustus.
Indigenis populis et ob auctas fortiter artesMenia tuta forent, si nutus OmnipotentisIustitieque caput dicto cum rege manerent.In populi numero non debet fidere quicquam,Qui Dominum contra sublimes erigit arces.Namque Mohabitas rector Balearis ad arma,Getulos, Arabes, Parthos, Libicosque, MedosqueNec non Hispanos, multo conduxerat auro.Es dedit inmensum, non intemptata relinquensPer que tuta dari patrie solatia possent.Ergo pugnantum, tractare viriliter arma Qui poterant, sibi sexaginta milia vel plus,Ast equites perhibentur ei ter mille fuisse,Et centena dabat pregrandes machina moles.Mille quater ductus numerus fuit arcitenentum,Figere qui poterant missis loca certa sagictis.Fundibulatorum pre multitudine certusNon fuerat numerus, sic nec lapides iacientum.Noscunt tanta patres cito robora non superari.Hortantur socios, et contra robora roburAccelerare parant. Naves prius esse trahendasConstituunt. Et perficiunt hec iussa libenterAgmina cuncta. Solum tracte tenuere carine.Inde duces Latii vicinius addere castraFestinando iubent. Iussis paretur eorum.Antistes Petrus tectum de parte marinaCum cleris habuit. Fuerat vice domnus in illisCui Gratianus erat, dedit hoc sibi gratia, nomen.Non humilis, non alta nimis domus affuit, undePrelia cum socio crebro suadebat Obertus.Iuxta pontificis tectum tentoria patrum,Ut citius veniant ad eum cum sepe vocentur.Nobilitatis honor non longe densus habebatHospicium. Fortes steterant a fronte catervePisani populi, qui vitam duxit in armisTotam, perpetuos solitus tolerare labores.Huic non algor erat, non formidabilis estus,Hunc non grando ferox, non nix hymberve movebantHostes et muros violentius agredientem.Hec erat ingeniis spectanda iuventus et armis. Ingluviem ventris nimiamque perosa quietem,Noverat et brevibus submittere lumina somnis.Ast equitum robusta manus non sparsa per agmen,Sed iuxta levam fixit tentoria portam.Talis ab equorea facie porrectus utramqueObservat portam populus. Catalanicus HEROS Illius in medio quo sit tutissimus extat,Namque vigor Latius dextra levaque sedebat,Hospiciumque ducis retro vallabat et ante.Stat post Pisanos Cardune rector, et illincPlurima post illum que misit Gotia tellusAgmina, que predas potius quam bella gerebant.Ante duces reliquos sua fecit castra VidelmusEt dextre vicina magis quam cetera porte.Iuxta quem pariter sua cepit Baltius HEROS,Et Nerbonensis domini post ista steteruntFulgentes acies, quas iuxta Rusilienses.Ampurie rector post omnes castra tenebatEt vallatus erat sola de gente suorum.Hi silvas et rura petunt, armentaque multaDireptosque greges, et quicquid germinat arvumAd socias acies converso tramite ducunt.Lignea tecta trahunt, paleas ubi comperiuntur,Arboreasque simul vulsas cum stipite frondes.Gotorum pedites vel quos Provintia misit,Mercibus allatis, discurrunt agmine toto,Et venale facit quicquid dabat insula vulgus.Pisani summis arcent conatibus hostes. Hiique, colendorum patrum precepta sequuti,Edifficant geminas superantes omnia turresMenia de lignis, vulgo castella vocantur.Altum surgit opus. Sublimia culmina quarumAereas subeunt summis cum nubibus auras,Offenduntque satis ducentes frigora ventos,Astutusque magis nil fecit Degdalus arte.Viminee crates ducte de rure propinquo,Multaque terga boum lateralia queque tegebant.Suppositis igitur postquam residere paratis,Inpulse graviter celeri molimine currunt.Ut nubes quas forte Nothus violentior auctasImbribus ad celum pluvioso turbine vexit,Quarum rura pedes celos agitare cacumenSepius aspicitis, que currere quippe videntur,Pisanis acte turres non signius ibant.Astantes igitur multi mirantur euntesQui similes numquam potuerunt visibus arcesSubdere. Mox gemina subeunt testudine muros.Et dum Martis erat creber variusque tumultus,Tuta Mohabite violenti menia sepeEgrediebantur. Trahit impetus egredientes,Casus et hos potius quam bellicus instruit ordo.Utque Robertus eos audaci strenuitateMotus vidit, ait: " Pro se certantibus auctor" Est Deus, et robur pro se pugnantibus auget ".Dixerat, et plures solus properavit in hostes,Et partitus eos simul et fugientibus instans,Inter murales aditus pugnando reclusit.Corruit huius equus fovea; pro casus iniquus! Protinus e sella se compulit ire regentem.Hic clippeo iaculoque prius, mucrone deincepsPugnat, et Hectoreo decertans robore consulSustinet innumeros ruinosis iactibus ictusIn se collatos. Nudo quoque fortiter enseDimicat, et solus multorum robora sentit.Dumque pluunt lapides et tela cadunt super illum,En levam supra cita figitur asta papillam.Eu! clippeus non obstiterat, lorica ruentemIncarnare virum facile dimiserat astam.Accelerant, raptumque ferunt de marte propinqui.Iam castella super defossi robora valliImplebant latas gemina testudine fossas.Erigit antennam Balearis in arbore cura,Castellis etiam que cernitur esse duobusAltior, in summo cuius bellator habebatExcelsum tutumque locum. Velamina panniPlurima sublimem septenaque terga tegebant,Qualiter excelse spatiosa per equora navesSepius ire solent piratica bella timentes.Loricam tutam habet, clippeumque rotundumEt protectus erat cristata casside vertex.Per triplices funes antenne callidus ususVesanum Maurum vacuas porrexit in auras.In quasi subiectas turres proiicere cautes,Et lapidare viros, et mittere tela valebat.Ardet in antennam pugnantum fortiter astus,Atque duos funes cum falce recidit acuta.Tertius antennam retinebat in aere funis.Pertimuit Maurus ne, falx si cederet illum, Invitus rueret, vel protraheretur ab unco.Ergo, velut moles de summis eruta saxis,Per funem labens, dedit intra menia saltum.Grandia labentis senserunt pondera palme.Christicole gaudent, alacres dant agmina plaususAmmirata virum per inanes currere ventos.Nutabant turres Balee, murique cadebantQuos fodiebat ovans toto molimine fossor,Cui per quemque diem fulvum numisma dabatur.Hos aries duplex de testudinibus actusEt de castellis ictu graviore petebant,E quibus artifices mittunt super ardua pontesMenia, cumque volunt turres invadere possunt.Per quadragenos passus et apertus et amplusIntroitus fuerat. Cetum fecere cohortes.Cardinibus Boso de primis taliter unusInquit et hec monuit; monitus et verba notantur:" Qui fines patrios, qui deseruere parentes," Uxores, natos, et quicquid dulce videtur" Sensibus humanis, vos pro pietate fuistis." Si pietatis amor vos cum mercede vocavit," Cur pietatis honor non contra viscera fortes" Impietatis habet? Balee spectate leonem," Qui male tractat oves et Christi dissipat agnos." Spectat ab excelsis muris molimina nostra." Incassum factas turres quoque credit et arces," Et nos et pariter subsannat Cunctipotentem," Agminis auctorem qui sese pretulit huius" Ut vos informet. Vos Egyptum spoliate." En Pharaoneis fratres servire cathenis" Cernitis. Ultrices frangant hec inpia dextre" Tartara. De penis fratresque trahantur eorum, " Sitque beatus homo qui pro conflictibus istis" Occumbet. Penas nequeat sentire gehenne." Non aliquis demon de crimine sive reatu" Audeat ante Deum sibi conflictum generare." Gaudia dentur ei que fini subdita non sunt," Que servare solet vel que prebere beatis" Splendor sanctorum, pia lux et gloria Ihesus." Non dubitent hi quos fuerit Regina polorum" Cum nato comitata suo pugnare: Deus nam," Quia pia causa fuit pro qua vos arma tulistis," Adiutor fiet vobis, terrebit et hostes" Et conculcabit divina potentia vestros." Hec ad certamen vos spes invitet euntes." Signifer et Michael vobis precedet, agetque" Cum sociis hec bella suis Baptista Ioannes" Et patriarcharum chorus arduus atque prophete." Ne trepidate: duces vobis in prelia fient" Ecclesie Petrus cum Paulo tuta columna," Nec non Matheus, Lucas, Marcusque, Iohannes" Et reliqui vestre facient solatia pugne." Auxiliumque dabit vobis certe protomartir" Cum sociis Stephanus, Sylvester cum Nicholao." Virgineusque chorus vobis succurret, opemque" Agmina sancta dabunt. Hanc spem retinete fidelem ".Dixerat: at lacrime fluxere per ora loquentisEx oculis: deflent quia cernunt agmina flentem,Que votis pariter promittunt prelia totis.Denique castra petunt cum iam subit equora Titan.Nox habit. Aurore Phebus de parte resurgit.Bellica signa sonant. Toto properantque vigoreUrbis ad introitum Pisanum robur et omnes Gotorum populi vel quos Provintia misit.Intus Agareni perstant, valloque supersunt.Densa ruinosas iacit undique machina moles.Pisane bellant acies, adituque resistunt,Urbanas inter summis cum viribus edesHostiles pellunt pugnantes fortiter alas.Post pedites equites veniunt, sed durius intrant.Difficilis ingressus equis, reditus nimis asperCum remeare volunt. Miles Balearis ubiqueCogit ad arma suos, vires adhibet reficitque.Alphei, litem telis gladiisque gerentes,Obstantes cohibent collatis nisibus hostes.Telorum super hos nimbi lapidesque ruentesAdveniunt: vallique terunt in margine ductos.Vertere terga parant, retro flectuntur habeneQuos Balee faciunt nimium properare vigores.Sed Pisana cohors, per plurima vulnera lapsa,In sua castra redit, muri munimina linquens.Turres quam citius Baleares inde phalangesLetanter plaudendo petunt, et tympana letisIctibus incipiunt ob gaudia summa ferire,In quibus et Furie poterant Bachusque notari.Tollunt astra diem, non preterit ira dolorque.Ut redit altera lux, certatim menia poscuntPisani cunei, quibus hec sunt iurgia cure.Amplaque dupliciter via fit, temptatur, et intusCunctorum parat ire vigor. Cum Phebus agebatIn sublime suam progressus ab aequore lucem,Per factos aditus patulam pedes intrat in urbem,Inque resistentem turbam non leniter actusBarbaricis cuneis terrorem mortis agebat.Ast equiti nimis artus erat pro margine trames.Invitant pedites equites intrare, reductis Qui convertuntur contra tentoria frenis,Quos vulnus trepidare facit seu funus equorum.Tunc equitum cemens extrinseca turba pavoremA fractis muris collapso robore cessat.Ista Mohabite cernunt, animisque resumptis,Per cunctas veniunt equites peditesque plateas.Dat tergum Pisana manus, que menia dudumInvasisse datur, clipeisque extimplo relictisDiffugiunt plures. Remanet Rainerus ibidem,Qui Malecomentum cognomento vocitatur.Quem socii postquam fugientes deseruere,Inter Agarenos nudo mucrone cucurrit.Ah quotiens fecere locum fugisse valeret,Si fuga tuta foret! gladio stetit ille minaci,Et quemcumque super violentia concidit huius,Cerbereos rictus et Tartara nigra petivit,Vel sine letali dum vixerit ille doloreNon erit. Hinc solum iussu petiere CoracisEt circumseptum iaculis fixere cohortes.Occubuit postquam sibi vulnera mille fuerunt,Exanimique viro, post vulnera tanta iacenti,Ablatum caput est: petiit pia sidera flatus.Ira patres populumque tenet, sociosque peremtosEgrotosque simul multa pietate queruntur.Agmina nam, postquam latices, non vina, bibebant,Conciderant morbis. Mutatio nempe ciborumLaxatos ventres in multa pericula traxit,Unde manus non parva malis oppressa cadebat.Innumeris igitur multi cecidere potentum,Qui titulis claris caput in sublime gerebant, Et plures quibus equa stetit cum funere fama.Iamque viam tumuli pariter cum rure tegebant,Nobiliumque simul positas in litore capsasIn reliquisque locis aliquis spectare valebat.Inter tot lacrimas natorum sive parentum,Tot licet ac tantos ferat inclita turba dolores,Non tamen a pugna cessat reliquoque labore.Decernunt pugnare patres, iterumque resumptisViribus audaces animant in bella catervas.Dumque diem Domini celebrarent secula cuncta,Bertraminus Mauros petiit per prelia clarus,Cuius opes Arelate nitent, et origo parentumNobilibus titulis viget illic clara suorum.Hic accinctus erat gladio, fundeque magisterHostiles acies lapides iaciendo petivit,Atque quod egregios fecisset sepius actus,Utpote qui sese cunctis conflictibus ultroObtulerat, cuneos nichilum modicumve timebatAdversos. Hostis qui muris stabat in altis,Sepe, velut volucer quem grandinis appetit ictusPost frondem foliumve caput velociter abdens,Proiectos lapides vitabat tegmine quoquo.Hinc Balearis in hunc tectus; septemplice tergoIntrepidum iuvenem quidam properantius ibat.Hic igitur clippeum peditis post se venientisAccipiens, hostemque sequens, in menia sevosProvocat ad bellum Mauros de margine valli.Tunc Parthus, cui promta satis mens, promtior arcusAtque sagitta fuit, postquam contenderat arcumTransfodit fauces: penetravit missile guttur, Audacem mors atra virum de nobilitateTollit, quem socii deflent, celique coronant.Rore pruinoso, Phebo prestante calores,Et matutino iam frigore rura carebant,Cum turme, dapibus sumptis Bachique liquore,In Balee muros promtis non segniter ibantGressibus, atque tube plus quam vicina replerantCantibus, inque suis acies equitum peditumqueOrdinibus steterant, astis vexilla micabant.Signiferi ducunt acies, et clamor euntesConcitat, et patulos invadunt agmina muros.Concurrunt hostes contra molimine toto,Alpheosque petunt et quam robustius instant.Saxa ruunt, et tela pluunt, et spicula rituGrandinis instantes populos utrimque petitosCuncutiunt prorsus, sternuntque teruntque premuntque.Vimineas crates moles lacerare videntur.Vulneribusque ruunt alii, moriuntur utrimqueMulti, conspicitur sanguis profusus ubique.Iam remeare parant fesse per bella caterve,Difficilemque nimis nequeunt plus ferre laborem.Signifer Alpheus promto per bella vigoreDiscurrit, reficitque suas hortando cohortes.Adveniens super hunc magno cum turbine saxumVexillum lanians, astam levumque lacertumComminuit. De mortis eum rapuere periclisQuam celeres socii. Cure subiere medentum, Nempe Boni proles Petrus, Gerardus et UgoIpsum peoniis curarunt protinus erbis.Casibus hic variis discrimina Martis aguntur,Occumbunt plures, redeunt sine vulnere nulli.Qualis ab Ideis populus remeabat AchivusMenibus, et quales fuerant per prelia TroesDum bonus incolumes Hector Priamusque manebant,Protinus a pugna redeunt; sed barbara turbaFuneribus variis plures habuisse querelasCreditur, et multo plures habuisse dolores.Cura patres Latios non parva dolorque premebant,Quod bene pugnatum sibi nullos attulit usus.Nam perfecta suis nec erat victoria dextris,Hostis bella magis quam curam pacis agebat,Et comes Ampurie nec non Catalanicus HEROS Ad patrios remeare lares properando petebant.Causa recedendi quenam vel qualiter esset,Nuntia carta fuit Baleam transmissa Diana.Illa Mohabitam molitum prelia regem,Et vastata satis narraverat optima terre, A Barchinone muris nichil esse relictumUsque Terragonam quod lautum visibus esset,Omnibus inque locis Mauros referebat et ignemRura, domos, segetes, fructus pariter populatos.Post multum dampni quod gens vesana peregit,Et Tramaricem captam dixere liture.Fidus erat comiti qui cartam duxerat istam,Et tamen hec fuerant aliter quam fama tulisset.Nam Barchinonam prefatus venerat hostis,Castraque Iudeo sua fecerat ardua colle.Urgelli comitem, comitem quoque SardaniequeDicunt, et reliquos regionis ab usque GirundaElectos equites, quibus assunt prelia ludus,Agmine collecto crudeles HismahelitasMirando pepulisse modo, Domino faciente,Innumeras acies pauci pugnando fugarunt,Eque fugam versis multi cecidere, venirentAd supradicti donec deserta Salodi.Captos constat equos plures, predamque potentem Barchinonensis populus perduxit in urbem.Nec Tramaricem captam ceu dixerat ille.Damna quidem fuerant, sed commoda plura fuerunt.Hanc comitis causam, qua posceret ille recessus,Diximus; ad reliquos nos ordo convocat actus.At comitem patres miti monuere relatuUt desistat ab his, communia pacta per ipsumIntemerata rogant et iuramenta manere.Ille, licet causam quam patres dicere veramNoverat, a lucris se non subtraxit avaris. Pacta reformantur, Barchinonensia damnaUt reparata forent. Dictis statuere supremisCondere tecta patres gravidis hyemalibus aptaTemporibus, retroque iubent castella trahenda.Incrementa parant belli. Nova postulat hostisFedera. Federibus non audent credere multumQui violenter amant aliquam sibi subdere gentem.Incustoditis etiam custodia non estCommitenda viris. Iuvenum laudabilis etasSed non omnis adest. Laudandus ob omnia sensusFlorentum iuvenum, quos vinum, fercula, somnusFallere sepe solent, nec possunt affore quequeTuta iuventuti nimium que diligit ista.Ergo, soporifero saciati corpora vinoPisani iuvenes, testudine nocte quiescuntHii quibus hostis erat Somnus, depulsus ab ipsisNoctibus innumeris. Baleares edocet ergoUt Pisana petant nocturno tempore castra,Et: " Properate, precor, sunt in testudine ", dixit." Quos retinere queo, teneo vincoque quiete ".Talia dicentem Balearis turba sequutaNocte silente fuit, cuius custodia primaTransierat. Veniunt milleni castra petentesArmati, piceasque ferunt cum sulfure flammasPermixtas. Aliquis piceum persentit odorem.Ammonet ut vigilent. Sed iam vigilare nequibant,Quos Somnus lenis titubanti texerat ala.Auscultant quid agant hi de testudine: stertunt. Inmittuntque focum: nichil est nisi somnus in illis.Per tabulas flammis diffusis tecta cremantur.Persentit strepitus somno decepta iuventus.A crepitante cito solvuntur somnia flamma,Protinus arma viri capiunt, clamare potenterIncipiunt. Una clamorem fecit et hostis.Vocibus et summis totum circumtonat agmen,Undique concepti moverunt castra tumultus.In Balee muros populus circumfluus ibat.Postquam cuncta rogus consumpsit, robora flammePerdiderant. Mauri vocitant sua numina, sanctosReginamque poli blasphemant crebro Mariam.Ut tenebris lapsis produxit ab equore PhebusLuciferos radios, populi fervente querela,Colloquii patres promtissima signa dederunt.Omnibus ad cetum venit de partibus agmen.Incipit Atho queri, sed concio tota querentemAttendit, brevibus narrantem singula dictis,Ignavos quosdam seu despectos vocitantemEt defraudantes sacramentum pietatis.Hec reliqui patres una populus comitesque,Hec viribus crebris, non bisve semelve petebant.Continuo castella trahunt retro bina, simulqueAltera bina parant velociter edificare,Et mox ligna rates scripserunt cuncta daturas.Nec mora: ligna boves et mulus equusque tulerunt.Mulus, equus vel homo de regis attulit ortisInnumerum vimen, vites, malosque nucesqueEt, glauce salices, si que poteratis in ulloRure recognosci, vos horum vincla fuistis.
Quattuor aereas castella videre per aurasSurgere Pisana dudum poteramus ab arce.Massilie quondam Rome violenta potestas,Cui mare, cui tellus et plurima regna patebant,Ut superaret eam sane non celsius ullumEdificavit opus. Rector Balearis ab ipsisNocte dieque suos nescit convertere visusTurribus, et similes operi fecere LatinoArtifices totidem subita velociter arte.Ac, duplex aries quos crebro straverat ictu,Edificare parant celeri molimine muros.Inde Dianensem signatam mittit ad urbemRex Balee cartam. Pontum brevis incipit alnusScindere. Terra brevi spatio litusque petitaSubsidium, socii simul alta Diana fuerunt.Ceperat et populus tales audire lituras." Nazaredeolus, Balearis rector et auctor" Regni, mille suo felicia dona Buthali" Atque Dianensi populo non parva salutis" Gaudia. Velle meo vos quondam promeruissem" Ut quam tuta modo solatia vestra rogarem." Sed tamen illa modo vobis solatia posco," Que nullo regi cognosco iure neganda," Adversatur enim cunctis communiter hostis" Qui Machamaticum celebrandum numen adorant. " Nos leges moresque vetant retinere paternos," Observare monent stat contra dogmata quicquid," Et vitanda docent nostri precepta Rasulle." Captivosque petunt, quos latus pontus ab usque" Oceano servire mee Balee vobisque paravit." Cuncta petunt etiam rerum discrimine nullo." Captivis habitis etenim sine conditione" Poscunt ut, regni nulla michi parte relicta," Vita contentus regiones solus et urbes" Quas placet ingrediar, vernis sociisque relictis." Vos modo per nostras dantem Machamata leges," Perque meum vos oro bonum dandumque datumque," Christicolis Balee populandum cedite numquam" Conspicuum regimen, quod vestro pollet honori," Nam vestras replent eius bona plurima terras." At si non vultis nostras audire querelas," Nec vestre mentes sola pietate moventur," En trado vobis, Balee defendite regnum," Ne subeant hostes vestre precordia terre," Si Pisana manus violenter ceperit illud." Straverunt Ebusum. Balee spectate quid instet" Per menses binos iam cuncta pericula passe." Belligeros stravere viros. Ad prelia fortes" Qui superare queant rari michi nempe supersunt." Vires atque viros cupio per bella potentes." En renovo muros quos stravit plurimus hostis," Pugnacis Balee turres reparantur et arces." Confractas reparat turres sevissimus hostis," Nisibus et summis alias adiungere certat." Ad Moroch regem, cuius vos nempe sub ala " Tutos non dubito pacis gaudere quiete," Quas invitus ago pro me deferte querelas." Suscipiat Balee non tempnendos famulatus" Atque tributa precor. Per eum retinere coronam" Et regimen cupio. Nostrum Machamata testem" Et data iura voco que nos retinemus ab illo," Vel iuramentis, que certius addere possum," Legatis faciam venientibus omnia vestris." Vos modo detis opem Balee vestre regioni," Ut qui cogit eam citius salvetur ab hoste ".Cognita sunt postquam que narrat epistola regis,Legatos regi Moroch misisse DianaFertur. Et hec Balee direxit scripta Buthalis." Rectori Balee populisque tuentibus ipsam" Sub duce tuta suo generosa Diana salutem." Quod Latii vestras invaserunt regiones" Nos gravat, et certe communia dampna putamus" Si Baleare bonum nostro tollatur honori." Quod vos forte volunt dimittere iura paterna," Invitis vobis, nunquam scimus faciendum." Christicole semper sunt contra dogmata nostra." Nos proprie legi, si possent, subdere vellent," Et servire suis obtarent cuncta tributis." Gentiles populos sibi subdere quippe laborant." Nos et vosque simul parili discrimine servos" Quorum quis dubitet si vos violentia vincat? " Nos habeamus opes, nos defendamus honores" Et regimen Balee qui missimus omnia Moroch" Scripta ferenda probo domino nostro Mohabite" Que transmisistis. Qui motus quippe suorum" Dilectis precibus comitatum mittet equestrem" Quam citius nobis. Classemque virosque paramus," Ut sistamus eos tutos in litore vestro." Signaque cum venient factos spectabitis ignes" Montibus in vestris. Vestros attendite montes ".Cimba redit Baleam, verum putat esse tyrannusQuicquid carta refert et multum sperat in illisPromissis hominum que mortua tergora narrant.Cimbala pulsantur et timpana queque per urbem,Nec tuba nec lituus devotis cessat ab istisLeticiis, etenim Balee sunt talia ludus.Comperit interea cur gaudia duceret istaBarbaricus populus magnus Catalanicus HEROS,Et vocat in cetum proceres cunctasque cohortes.Ac verbis terret, si terreri potuissent,Quando Moabitas ex summo robore dicit,In patuloque docet fugientes ducere bellum,Nec fore poscendos nisi conducantur in artum,Moreque Parthorum fugiendo ferire sequentem.Cum solo solum gladio contendere dixit,Atque graves faciunt ictus si suppetit ensis." Qui non novit eos poterit satis ergo timere," At nos, qui variis bellis cognovimus illos," Si venient, auctore Deo, tute repetemus ".Sic comes. Ast Ebusum currentes mittere naves Viginti patres communiter accelerabant.At sex ex illis, que precessere, per altumTransivere fretum, cursu propero venientesQuo superest pelago de duris insula saxis.Prebuerat portus urbs desolata Buthali,Qui timet audito Latias venisse carinas,Et cepisse duas ratium quas duxerat ipse.Pectore sed dubio tandem meliora revolvensCogitat Alpheos quam tutos ire, nec umquamAdventum sentire suum, sparsosque per arvumTendere pro preda, tutave manere quiete.Vera revolventem nec inanis opinio fallit.Ergo decem ratibus, reliquis consistere iussisHic ubi portus erat tutus vicinior urbi,Remige quam celeri salsos invadere fluctusPrecipit, ac portus aditusque requirit et ambit,Anticipatque sinus Latios ubi noverat esse.A somno surgunt isti pugnare parantes.Marinianus habens triginta scilicet ex hisQuos secum duxit, festinius ire parabatEt pugnaturum fugiturum seque putabat,Cumque decem ratibus robur iuvenile per undasPugnam committit. Sed vulnere MarinianusAfficitur, dare vela parans. Fugisse valeret;Impedit hunc velum quod tunc abeundo tetendit.At Mauri super hunc properos fecere tumultus,Et cepere virum pariter sociosque ratemque,Debilitando prius variis vulneribus omnes.Tresque rates alias paucorum nomine tutas,Devictas tandem secum duxere per undas.Plures qui fuerant loca per longinqua remotiAd castrum veniunt, quod rex Norgvegius olim Destruxisse datur, predam de rure trahentes,Carneque viventes, siliquis et agrestibus erbis,Radicibus plures etiam, modicisque steteruntImpensis in eo discrimina plura ferentes,Sepeque perpingues his esca fuistis, aselli.Hosque Saraceni pugnantes crebro petebant.Castrum tutamen Latiis crat hospiciumque.Interea gemine de sex rediere carinis,Amissis reliquis, predamque ratemque reducuntQuam Balee rector fertur misisse Dianam.Sarcina cartarum, quam vir tellure levareVix posset, patribus data, legati que fuerunt,Inter quas pariles scripture comperiuntur." Nazaredeolus, retinens sua regna sinistris" Auspiciis, caro per cuncta valere Buthali." Scripta tibi populoque tuo transmissa recepta" Non dubito. Legique tuas cupiendo figuras," Quando rates poterant fluctus sulcare secundos" Te mea promta fides credebat fluctibus uti." Nec de te mea spes mentem bene nota fefellit. " Ceptum stabat iter. Vobis dabat insula portus," Que prior est per me subite subiecta ruine." Gratulor audito vestro super hoste triumpho," Acta foret tanquam propria victoria dextra." Non tamen inde mee plenissima gaudia menti" Sunt. Etenim vestros narrat michi fama recessus," Sepeque sublimi de turri cernere flammas" Promissas cupio. Sed eas spectare volenti" Si fierent, prohibent michi cum caligine nubes." Illis iratus: Citius discedite, dico," Non valeo per vos mea grandia vota videre." Discedunt, totoque patet cum monte cacumen." Prospitio. Nusquamque tuus viget ignis in illo." Ignis at ille meus, qui totis noctibus ardet," In sublime sua dat grandia lumina flammas." Credere non possum vestras remanere carinas" Quin veniant. Dabit hora locum, quo nempe venire" Intrepidus poteris, Balee solatia prestans." Si qua mei tibi cura subit, dilecte fidelis," Non regimen portusque meos nec munera sperne." Subsidieris ob hoc michi, quatenus, hoste fugato" Et victo, pariter mecum communia regna" Et commune bonum possis constanter habere ".His lectis, etiam quam plurima scripta leguntur,Queque neci deditos et eorum nomina narrant.Designant etiam quibus ictibus occubueruntEt languore fame gentem gladioque coactam,Velocis citius passuram dampna ruine.Interea relique servantes equora naves,Contempto patrum iussu predamque sequute,Vicinas ponto villas et castra pererrant. Ast hos Maurorum sparsos per rura sequentesGaudebant cunei propero cohibere tumultu,Et victos pariter prestante vigore necare.His inerat Salomon Flava de gente creatus,Cum ratibus geminis Pisanis associatus,Viribus et menbris ingens specieque decorus.Hic intra quedam validi campestria castriCollectis spoliis navem properando petebat.Multus eques multusque pedes contendit in ipsum,Inque resistentem collatis viribus ivit.Hunc Paganorum straverunt agmina postquamA sociis homini capud abscidere relicto,Vexillumque sibi vitam pariterque tulerunt.Hec nova facta volant, dum multos omina terrent.Apropiantque dies adventus omnipotentisInvictique Dei, de virgine quando parenteChristus, nostra salus, carnem nascendo recepit.Languor in urbe gravis Baleari, cura famesqueBarbaricum populum non leniter attenuarant.Hinc, preter carnes, hyemanti cara fueruntOmnia militie. Nec vino carius ullum.Insula vastatur Balee. Rex federa poscit.Fama refert comites regi de pace locutos,Venales factos, privataque dona rogare,Et propter reditum Balee naves habituros,Cum quibus ad patrios portus remeare valerent,Si modo Pisani iungi sibi federe nollent.Alpheis igitur ducibus quasi religionisSermones faciunt, fraternas affore curasPectoribus referunt. Captivos esse petendosObsidibus sumptis, citiusque rogant redeundum. Et cunctis coram sunt talia verba loquuti:" Quod petimus rex omne facit, vos laudis honorem" Queritis, et bellum tantum pro laude movetis" Seu pro divitiis; vos et Maiorica vestros" Sat parvipendit tantos illesa labores." Creditis et cleris, qui vos pugnare iubentes" Agmina conspiciunt toto fluitantia campo," Bella videre volunt, gaudent de sanguine nostro" Quorum doctrinam monitus et iussa refutent," Hi qui victores cupiunt ex marte reverti." Nos igitur nullus iubeat pugnare sacerdos." Quam cedat mucro nescit, quam lancea pungat." Incipiat, faciat, qui diligit ista iubere," Dicta quod a factis multum distare videntur." Nos qui sentimus crebrosque rependimus ictus" Arbitrio pugnare decet, non iussibus horum." Contra iustitiam pugnam committere iuste" Nemo potest. Iusti iustam cognoscite causam." Sunt pro captivis qui se venisse fatentur," Sed pro mundano nimis altercantur honore." Captivis habitis aliud linquatur, et ultra" Nec laus orbis, honor, nec inanis pompa petantur," Sed vexilla super pateant communia turres." His habitis maiora quidem quicunque requirit" Aspicit haud recto Balearica menia visu." Adde Mohabitas, quos expectare feruntur," Qui quantum gladiis et quantum cuspide possunt," Quippe viri Martis, docuit nos bellicus usus." Si venient ergo predam de rure feretis?" Felices sane nimium si castra tenere" Vos quoque tutari promte valeatis ab ipsis." Spes prede nec erit: gens hec qua lege valebit " Vivere, vitalis quando sibi decidet usus?" Indubitanter equis nobisque cibaria desunt," Nec tam prolixa magis est ambage morandum." Dicite: quapropter, si regia federa vultis" Et facitis, patrias una tendamus ad edes." Sive refutatis, nos incunctanter abimus ".His respondentes aiunt Henricus et Atho:" Quisquis ad has partes aliud fortasse requirat," Nos pro captivis ad eas venisse fatemur." Non ob eos tantum quos detinet insula captos," Ast ob eos etiam quos detentura fuisset." Extirpare malum Domino faciente putamus," Nec volumus post nos tantum remanere baratrum." Non quia Pisani plures teneantur ab eius" Pestiferis vinclis, plures de nomine vestro" Perpetuis penis hostilis turba trucidat," Nobis vestra fides, socialia federa spondens," Sub iuramento sese coniuncxit. Et ultra" Quam iuravistis vos obsecrare nequimus." Non tenor hoc faciet iusiurandum revocare," Velleque pro nostro nos non revocabimus unquam." Facta semel iuste stat turpe revolvere sepe." Paremus cleris, quia venit ab ordine sacro" Iussio pugnandi. Nam iussit prelia papa" Sedis apostolice, cuius precepta sequuti" Tantum propositum nusquam mutare valemus." Cur discedatis non fecimus, haud faciemus." Hic neque discessus vobis videatar honestus." Si desunt vestes desuntque cibaria vobis," Vobis et vestris quod convenit omne paramus ".Auditis comites his verbis conticuerunt,A patribus sumptus qui largos sepe petentes In proprios usus communia queque trahebant.Gothorum procerum postquam siluere farores,A pelago redeunt custodia publica proreAllatis scriptis, Baleam que cimba ferebat,Inter que fuerat memorati carta Buthalis.Inpensas multas ab amico nomine factasCommemorando refert; curet persolvere quicquidPro se largiri rex obsecrarat amicum.Subsidium reliquum si quod iubet ille parari,Inmensos sumptus festinus mittere curet.Venturum sese mature premonet anteQuam geminare queat binaria cornua luna.At Pisana manus solitas non deserit artesQue sibi proficiant, festinans edificare.Patrum preceptis intrat quoque Carolus urbem,Iam dicto regi simili sermone loquutus:" Iussio Pisarum, rex, nullis territa factis," Ad te me iussit concordi voce venire." Huc missus patribus sociisque faventibus adsum," Inque meo sensu posuerunt publica facta." Prospice quod docti debent ad cuncta videre," Et regimen retinere tuum cum pace labora," Non quia Pisani multum tua federa curent," Aut sine perfectis Balee remeare triumphis" Optent. Ista tue sint constantissima menti" Verba. Nec inerti memorabis singula sensu" Quicquid dico notans. Tibi iam perpende quid instet." Es sapiens habitus, proprio sic consule regno," Ut valeas salvus tibi conservare fideles ".Dixerat, et regis recipit mitissima verba. Thesauros cunctos, spolium promittit et urbis,Velleque pro sancto Petro se regna tenereEt pro Pisanis patulo sermone fatetur.Hincque cito sese spondet responsa daturum.Karolus inde redit; Pisane verba cohortesAccipiunt, et amant pacem laudantque voluntque.Obsidibus post hec quesitis, pacta secundum,Nobilium natis, mutavit verba tirampnus.Nam legis non esse sue prebere tributaChristicolis dixit, vel ab his regimen retinere.Firamt et hec veterum consulta fuisse suorum.Albicione sati veterem miratus amorem,Absque sui culpa vicioque fuisse remotumA se scire virum, cupideque videre precatur.Hic regem quesitus adit, secumque nepotemDucit, et alterno regi coniunctus amoreAmmonet ut populi Pisani compleat omnemIpse voluntatem. Spondet rex, nec sine fraude.Interea Pisana super pia lumina flectensAstripotens rector respexit ab ethere castra,Et que languerant mox convaluere cohortes.Sed requies est nulla viris. In luce labores,Nocte repentino ferventia castra tumultuCrebro sollicitant stridentes Hismaelite.Cumque die quadam none succederet horeOceanique maris peteret confinia Tytan,Stat vice qui comitum campum petit inclitus Ugo, Cui Tepertiades comites sunt atque Recuccus.Inter condensos cuneos memorabilis HEROSSigniferum petiit, iaculi penetrabile ferrumPectore submissum fixit tellure ruentem.Hinc Libicus quidam ruit ictu stratus ab eius,Ferrum gleba tenet, pretentaque frangitur asta.At pedes heroem Maurus iaculando requirit,Atque frementis equi transfigit viscera ferro.Iratus iugulare parat mavortius UgoBarbaricum iuvenem. Medios quoque currit in hostesDebilitatus equus tenera cum concidit erba.Infremit, et Mauros ardenti lumine spectansPugnat, et ense ferit se circumquaque petentes,Multorumque simul conflictus excipit unus.Cui dum subveniunt Parlasius Ugo Dodoque,Dat properanter equum bene promtus ob arma Recuccus.Iussa patres renovant. Hoc nam predantibus adduntUt non desistant regionis tecta cremare,Et iugulare viros si quos reperire valerent.Ac solidos spondent equitis de vertice quinque,Pro iugulo peditis binos dare constituentes.Sic, Balee regnum gladius populatur et ignis.Inde viris nummi veniunt Baleeque ruina.Pisanos equites cunctos vigilare simulqueConstitit in totis circumdare noctibus agmen.Tresque vices noctis, quibus alternare laboresContinuos possent et se recreare quiete,Sub tribus egregie generosis distribuerunt.Ergo vicis prime curam Valandus habebat,Valando genitus: fuit, Ildibrande, secundeTradita cura tibi, Matti pulcherrima proles:Presidet extreme Leo, clara propago Leonis. Hi loricati sociis comitantibus ibantMurales aditus crebro terrore petentes.Inque die castella super facienda morati,Ligna trahi, crates fieri properando iubebant.Dux Catalanensis, cui plurimus affuit astus,Ad loca sive vias per quas iter esset ad urbem,Intentus spoliis, multo cum milite stabat,Inque Saracenos, preda iugulisque potitus,Letales studuit crebro conferre ruinas.Hoc et idem studium pre cunctis Balcius HEROSMilitie ducibus clarus bellator agebat.Qui si quem prompto poterat superare vigore,Decapitabat eum, nec ei parcebat ob aurum.Per solitos mores, gelido mediante decembri,Frigora multa dabant venti caneque pruine.Albebant Balee nivibus et grandine montes,Artabant Mauros aure de frigore nate.Nempe notabantur cum cantibus edere fletus,Quos proferre solent vigiles super ardua cureMenia. Pisani frigus gelidasque pruinasEt gentes alie letanti corde ferebant.Pluribus at vicibus memorantes singula patresColloquiis crebris bellum properare iubebantArmatasque rates Ebusi misere relictis.Ceperuntque leves pelagus sulcare carine.Sed prius a Balea puppis non magna recessit,Que, veniens Ebusum, fines poscebat Hyberos.In rate iam dicta fuerat clarissima quedamIn patriam rediens cum parvo femina nato.Sulcantem pelagus castro videre morati, Et latuere prius ne conspicerentur ab ullo.Moxque sinus adiit castello prora propinquos,Ac prodire viri festinavere carina.Dum loca scrutantes equatis gressibus irent,Exiliens Pisana phalanx promtissima MaurosPrimitus obstantes iaculis gladiisque necavit.Sed servatur ab his cum nato femina parvo.Intrantes igitur navem sulcare parabantPontum, cum totis aptabant carbasa remis,Cum subito videre duas freta scindere puppes,Heque cito cursu remis et fluctibus useLitora contigerant vicino proxima castro.Pisani postquam sese novere vicissim,Gaudia deposito duxerunt tanta timore,Quanta forent dulci pro nato gaudia matri,Si captus dudum nunc esset ab hoste reversus,Redderet aut functum divina potentia vite.Inde catervatim villam montesque petentes,Innumeris Mauris gladio stridente necatis,Ad magnam Baleam celeres fecere recursus.Letati patres omnes populusque ducesqueSumptus ac vestes sociis tribuere receptis.Interea Petrum rex advocat, ille vocatusFestinanter adit regem, placideque salutat,Astutoque viro cautis sermonibus inquid:" Ut bene cognovi, rector carissime, verum" Sub primis verbis coniungent federa tecum" Pise. Te memorem verborum credo priorum," Cum quibus acceleres firmam coniungere pacem" Dum potes, et citius facias quodcumque requirant." Sum quia Pisanus, nec ob hoc michi credere sperne. " Consiliisque meis si tu modo credere vitas," Adveniet tempus quo, rex, michi credere velles," Et dictis parere meis, si posse daretur ".At Petro Balee respondit talia rector:" Petre, volunt omnes thesauros tollere nobis," Nec quicquam penitus vestri dimittere cives." Divitiis pauci nostra ditantur in urbe," Es tam grande dari non est etiam leve paucis," Ultra posse meum dare me sibi vestra requirunt" Agmina. Quod possum largiri querere curent," Captivatorum si reddo sufficit agmen," Et cum perpetuo linquant mea federe regna." Unde viri vestri si non flectuntur ad ista," Inter nos et eos fiet pro velle Tonantis ".Sic ait. Auditis istis discessit uterque,Retulit ad socios colludia regia Petrus.Dumque dies fluerent, festinavere paratusHeroes Latii cogendo viriliter hostem.Hi villas et rura petunt, pars obsidet urbem,Cedibus et flammis regnum vastatur ubique.Tunc Arelatensis lustrans loca singula rectorCastra refutabat facta sine strage videre.Nempe Saracenos truncos sine vertice pluresAssiduus fecit, cuius sine sanguine fusoNon rediit mucro, nec acute cuspidis asta.Et sic Tartarea regni per inania nigriCompulit ire via plures inferna petentes.Cerberus obstupuit tenebrose portitor aule,Latratusque dedit, simul atraque regna tenentemReddidit umbrarum pavidum vox garula regem.Ille suo famulo: " Cur clamas, Cerbere? " dixit." Iam iam pande quid est cur sic mea iura resolvis " Pestifero clamore tuo torvoque latratu." Infelix custos vocem sonitunique repone," Vel dicas citius que gens mea regna subintrat," Quis populos tantos tenebras sine luce petentes" Sic properare facit: pandas quoque, Cerbere, causam ".Ille suo regi triplici sic ore locutus:" O tenebrose pater, Pisane robora gentis" Bella tue Balee fecisse feruntur in hora," Si pars existit regni Maiorica nostri." Roma quidem monuit: dimisit papa reatus" Pro captivatis populo certare volenti." Plurima dampna facit nos hec tollerare potestas." Tartara nulla timent monitis eius morientes." At nostros Pisana cohors et Balcius HEROS" Tartareis regnis et opus transmittit eorum." Nunc veniunt multi, plures michi crede futuros" Cum Latie turme gladiis populantibus urbem" Intrabunt nostram: tu mox fabricare cathenas" Me suadente iube. Meruit tua turba ligari," Ne fugiat penas, quas iam meruisse putatur," Que Balee regem late veniendo sequetur:" Secum quippe tuis feret agmina plurima regnis ".Dixit, et infremuit furiosus rector Averni,Terruit et manes querulo clamore tyrampnus.Exululant anime misera de carne soluteVoce fremente ducis. Vox vallis ad ima recurrit.Occupat hinc langor regem faciente timore.Ille dolore caput queritur pectusque teneri.Hinc thalamos intrare parans minuisse cruoremDicitur, et post hec paucis vixisse diebus.Ante tamen Burabe regimen cessisse putatur. Ille quasi patris perfundens balsama corpusCondidit, et flevit multum posuitque sepulchro.Cerberus hunc postquam digessit ad antra geenne,Perque tenebrosam duxit Machamatus urbem,Stipitibus petitur, concurrunt undique manes." Ad me ferte meum ", conclamat sessor Averni.Eachus adstiterat dextra, leva Rodomantus,Et medias inter dixerunt talia flammas:" In tetro genitor cui non est agmine compar," Ante tuos Balee rex est aterrime vultus," Qui fecit plures homines occumbere ferro," Compulit et multos Christi dimittere legem." Et quoniam nobis socios portavit amores," Da sibi flammifera consistere semper in aula," Condignasque suis meritis mox exhibe penas." Huius et eternis da flammis affore gentem," Perpetuasque iube socios portare catenas ".Turba ferum Balee regem comitata querelasPrebuit ad varios subito distracta dolores.Ille tridente suo ferventes concitat ignes,Exustumque flicit tectum penetrare favillas,Eque venenata faciens convivia carne." Vos fidusque meus mecum discumbite ", dixit.Paruerant iussis, veniunt ad prandia manes.Ipsorum sedes lapides perhibentur adusti,Exurens penitus consumit flamma sedentes.Primi ferventes gustus venere colubri,Ignea qui vivi gustantum viscera torquentArida convivis sitis est, sanguisque draconumFelle niger multo tribuit potantibus austum. Has epulas buffo prunis sectatur adustus,Innumerusque fuit. Lernea venena simulquePerfusum supra fortem tribuere liquorem.Poccula succedunt nesseis mixta venenis.Gustantum postquam ferventia viscera torquent,Spirituum rector nigrorum taliter inquit:" O mea turba, meis Balearem discite regem" Sedibus; et, quoniam cunctorum viscera fervent," Una Tantaleas vobiscum tendat ad undas." Sed vestrum super hoc prius exigo cemere ludum ".Ut lapidem Balee mutum consistere regemConspiceres; tuleratque suos oblivio sensus;Obstupuit quoniam rapuit terror sibi mentem.Convive tandem post talia iussi tirampniExiliunt, raptumque trahunt per inania regemTartara, dilaniant, undis glatialibus adduntExustum torrem: sitis est algore soluta;Mittitur in flammas; dolor est algorque calorqueIgnibus amoto; senserunt viscera postquamPestiferam siccata sitim, properavit ad amnem;Sed nequid accensos ob aquam removere calores.Nam latices, postquam voluit contingere labris,Astantem fugiunt umbram. Tunc margine ripeUt lapis immotus prorsus stupefactus adheret.Deglutit miserum variarum forma ferarum,Sicque ferum regem tenebrosus discipat Orcus.
llibre VIII
In solio regni Burabé post ista levatusNon permansuros citius conscendit honores,Usus enim regni fuit haud sibi tempore longo. Cui Pisanorum captivos turba requirensA duce crudeli non congrua verba recepit.Iam Natalis erat, quo Christus Virgine natusObscurum mundum divina luce replevit.Dumque pii festi summi celebrantur honores,Luxque pio populo postquam bis quarta refulsit,Maimonem sociosque datos novus ire DianamRex iussit. Fluctus intravit prora marinos.Pisani videre ratem citius properantem.Tunc festinanter puppes intrare parantesSumptibus auxerunt prebentes singula patres.Et dum forte viris alimenta darentur et arma,Maimo peregit iter. Sed qua trahit impetus illumNon servando vias illuc sua vela relaxat.Spes erat hunc cito posse capi, si signa viderentQualiacumque ratis; sed ventus carbasa perflansLuminibus puppem citius subtraxit eorum.Maimo viam, facit Latii rediere, volentesIn Balee regnum studiosas ponere curas.Et dum nituntur ceptos superare labores,Alterutro referunt multi si viribus aut siIngeniis nequeant ex hoste tenere triumphum.Ad proprias remeare domos ultraque morariSese posse negant, pro morbo sive caloreExtinctos memorant ex egretudine pluresSeu gladio socios, paucos quoque vivere dicunt:Pro Balee pariter destructas affore PisasUrbe satis stultum, sine re, sine mente videri. Ergo rates omnes celeri reparare laborantAuxilio, ceptos nec deseruere paratus.Interea belli Catalanicus estuat herosPro studio, magnaque ducem comitante caterva,Qua locus insidiis est, valle reponitur una.Sol fuerat. Prima radiarant omnia luceSecula, porta patet, de menibus egredientesPer loca tuta meant solito gestamine Mauri.At comes in sevos audacter prosilit hostes,Urbanam iuxta committens prelia portam,Que portum spectat qui Pineus est vocitatus.Utque Mohabitam viridi prostravit in erba,Asta viri dextrum de muris acta lacertumTransiit. Exultant Mauri letale putantesHoc comiti vulnus. Post hec properando per urbemNomina filsa ferunt comitis de funere ficta.Hinc relique gaudent servantes menia turme,Extinctumque canunt comitem, iugulare minanturAlpheos, seu perpetuis macerare catenisAc penis variis alto clamore fatentur.Haud secus Alpheos factos sine principe clamant,Suadentes etiam ipsis, si vivere curent,Ut properent ad eos sub deditione venire.Pisani contra: " Convicia vestra mineque" Nos sub Rege poli non cogunt ulla timere." Venimus a patria summo sub principe Christo," Cuius ob auxilium Balee superabimus urbem," Qui servos Sathane gravibus vincire catenis" Et gladiis nostris penitus dabit esse necandos." Illesumque, canes, comitem scitote Pirenum," Et vestre vicina satis fore tempora cladis ". Post hec contendunt ad menia ducere turres.Gens divisa locis, patres, divisaque bella,Mox solide terre fossas velociter equantLigna, lapis, vegetes, glebe proiectaque moles.In muris Mauri, nec progrediuntur ab urbe.Hinc vigor Alpheus turres ad menia ducit.Assistunt acies, perfringunt agmina muros.Interea Pisis matrone sive puelleDeponunt cultus, et templis semper adherent,Vota vovent et thura ferunt creberrima sanctis,Sepeque nudatis pedibus sacra templa petentesProfundunt lacrimas, dure dant oscula terre,Pro caris orant pienum pietate Tonantem,Victoresque petunt sanosque videre maritos.Volscorum presul meriti Rogerius alti,Viribus insignis, factis et origine pollens,Laurigeras Pisas comites spoliare volentesTerritat, atque minans cohibet prohibetque rapinam.Per Latium totum ieiunia sancta precesquePapa iubet fieri, monet hinc et epistola Gallos.Annuit oranti divina potentia turbe,Et flentum gemitus divinas commonet aures.Quadragena dies seclis celebranda quibusqueVirginis a partu populis festiva redibat,Qua pia cum nato virgo sacra templa petivit,Infantemque pium Symeon gestavit in ulnis.Nox fuerat celebris festive proxima luci.Accendunt Latii civilia robora flammisNoctu, de castrisque cremant velociter unumInventa nuper Danais prudentibus arte, Que miranda viros ceu nusquam visa latebat.Inde volant torres passim facilesque faville,Acta per alterius castri scintilla subintratCrates, quod flammis crescentibus ocius ardet.Et candela velut siccis bene proxima lignisSiccam materiem tenues convertit in ignes,Et ceu paulatim grandis cito candet acervus,Sic castrum reliquum subito candere videres,Virgine cum sanctis natum genitrice rogante,Qui propria solus replet omnia secula luce.Nox ea letitia repletur, luce sequutaPreveniunt populos non parvula gaudia sanctos.Annua dum redeunt Agathes sollempnia sancte,De sub castello, quod porta marina peregit,Per triplices aditus Pisanum robur in urbemPugnacis Balee robustis viribus intrat.At Latii cunei subierunt menia rari.Subvenit auxilio trepidanti protinus ale,Perque satis latas agmen Latiale plateasInsequitur. Cecidere duo de gente Latina,Persistunt aditu reliqui tollerantque ruinas,Quas iacti lapides transmissaque tela reportant.Post ubi telorum densi superant iaculatus,Nec locus est gladiis, fugiunt velociter extra.Impositum fovee succendit barbara pontem Flamma, sed Alphei pavidi successibus instant,Et nituntur aquis extinguere cominus ignem.Ad primos aditus hi quos Provintia belloMisit, inire parant rigide certamina pugne,Contempnuntque sibi socios preferre Latinos.Hos brevibus tectos clipeis Balearica turbaAspicit, innumerisque caput seu crura sagittisFigit, et e tota propellit turpiter urbe.Presbiter Henricus, plebanus nocte propinquaSomnia leticie vidit presaga future.Talis facta viro vox auribus: " Accipe ", dixit," Astra volunt hodie Pisinos urbe repelli," Cras vespertinis horis intrabit in urbem" Lauriger Alpheus populus pro velle Tonantis ".Hoc et Toem monuit fratrem defunctus, et inquit:" Nec timeas, veniam socius per prelia tecum ".Urbem posse capi iam desperaverat agmen.Per tres ergo vices committere prelia manePatres atque duces communi voce iubebant.Nec clarum prorsus nec erat sine turbine tempus,Cum peditum cunei pugnam dubitanter adirent.Moliti decies aditus intrare patentes,Eiecti vicibus totidem murisque repulsi. Pretereunte die, commitere prelia septem,Qui turrem Balee nuper captam retinebant,Ceperunt, aditu visam consistere primo.Innixus scapulas muro processerat unus,Et luteum temptabat opus subvertere: MauraTurba virum petiit, propero quoque tela volatuMissa resistentis clipeum fixere tenacemIstius, et robur dum Maurus cemeret ingens,Protinus agrediens robusta cuspide fixitSeptemplex tegmen, sed telo protinus eiusDurius affixus de muris concidit altis.Corruit eiusdem gladio percussus et alter.Maurorum cunei super ardua robora muriPlenius ascendunt, septem superare putantes,Et de presenti superatos tollere vita.Desuper adveniens divinus Spiritus illicAccendit socios, quorum vox trina TonantemFactorem rerum dominum confessa rogavit.Hi, gravibus clipeis texerunt corpora postquam,Obstantes poscunt rigidis mucronibus hostes,Et faciunt plures collatis viribus ictus,Et multi plures sevo sibi dantur ab hoste.Tum Deus Alpheis largitus prosperitatem,Successus pandit letos optataque vota.Barbarice gentis mutans cum casibus omen,Voceque terribili Mauros gladioque poposcitParvula turba feros celesti tacta vigore.Et velut armentuni tygres seveque leene Poscunt, quando fames ipsas accerrima cogit,Pestiferoque boum conscindunt viscera dente,Sic socii septem plures gradiuntur in hostes,Fundentes iaculis simul et mucronibus ipsos.Barbara turba fugit. Latii, clamore levato,Per patulos aditus socios intrare precantur.Preveniunt omnes alios Sicheria prolesRainerius socios et Teperterius heros.Una Viscardus comites et Grunnius ipsisExtiterant propere, qui barbara terga secutiCedentem turmam iaculis feriendo trucidant,Introitum donec fugientibus edit alumpnisRobustas pandens vetus Elmodenia valvas.At de parte maris pugnax Eufraxius urbemIntrat cum nato. Stat Maura caterva platea,Inque viros properata ruit stridentibus armis,Quos poterant terrere satis volitantia saxa.Intrepidus cum patre manet Bernardus, et AlcemContra se positum durata cuspide sternit.Tunc Ildebrandus: " Ferias, precor, optime fili," Nec cuiquam parcas gladio si deficit asta." Pro patria pugnare docet veneranda vetustas," Et nostri quondam micuere per arma parentes ".Dixit, et Agilion iaculo prosternit; at enseBrusei feriens caput a cervice resolvit.Difugiunt statim reliqui, fugientibus instansCum genitore satus pertundit barbara terga.Undique currentes equites, mixti peditesqueAudacis animi compressis gressibus intrant.Per solitas veluti subeunt examina sedes,Sic vigor Alpheus latam progressus in urbem Dispersas fundit iaculis gladiisque catervas.Hic caput abscisus, pectus transfossus et alter,Visceribus fusis alius tellure iacebat,Humanoque nimis terram maduisse cruoreEt fluxisse putes commotos sanguine rivos,Sicut cum, proprio dimisso flumina cursuExpaciata satis, quando revocantur in amnemEfficiunt rivos plures densasque lacunas.At rabidos postquam gladius deleverat hostes,Menia cum tectis retinent urbanaque templaChristicole, longus quos iam labor attenuarat,Et servant ipsam studiis vigilantibus urbem,Ac solito belli numquam removentur ab usu.Artibus intendunt, peragunt vincuntque labores.Destructis tectis via fit, castella trahuntur.Namque Bebelgidith portis sunt addita bina,Elmodenorum totidem sunt addita muris.Denique turritos Latialis machina murosSternit, adequantur propero conamine fosse,Heque cadaveribus multis lignisque replentur.Barbara gens grandi nimium concussa timoreCastra Pirenei comitis tremebunda subintrat,Ad quodcumque velit cupiens se iungere fedus,Si bellatores indempnes atque solutiIncolumes etiam cum libertate sinantur.Talia dum referunt, cetum properanter in unumAccitus populus pacis de federe tractat.Ecclesie pastor suscepit iura cathedre.Clerus adest, proceresque simul, contentio crescitMaxima, divisas pandunt certamina mentes.Pars trahit ad pactum, pars diligit altera pugnam.Collaudat clerus partem pugnare volentem, Sanctus et antistes cum cardine prelia censet,Hisque favent acies. Contra Catalanicus herosAmpurieque senex contendunt atque Videlmus,Et sancti cleri fimas convertere mentesMuneribus largis, precibus precioque laborant.Hec pius, ut renuit, convicia sustinet ordo.Tunc cum Bernardo verbis Gratianus honestisVerba refert avidis Gothorum congrua dictis.Profundens lacrimas mestus cum cardine presulSic genibus fusis numen celeste precatur:" Conditor omnipotens celi terreque creator," Cuius perpetuo sunt condita secula iussu," Et quodcumque viget, quodcumque videtur in illis," Clamantum, petimus, lugubres intende precatus," Et confidentes in te, pater optime, serva," Ecclesieque tue, pro te certare volenti," Auxilio succurre pio: da vincere gentem" Sacrilegam, multa sanctorum cede madentem," Et pietate tua rogantes respice servos" Qui te factorem cunctorum semper adorant." Et tu, sancta Dei Genitrix, regina polorum," Una cum sanctis nostros suppleto rogatus ".Estuat interea castris Pisana iuventus.Protinus incipiunt pugnam Brunicardia proles,Arma petunt Latii; renuit dux bella Pyrenus;Accedunt muris, et poscunt Hismahelitas.Anticipant aditus, et portis cominus instant.Pagane contra miscent fera bella phalanges,Tutantes fractos invicto robore muros. Acrius Alphei subeunt, armisque corrusciDuros irrumpunt aditus virtute coacta.Hos lapides et tela petunt misseque sagitteEt quas interior iaciebat machina moles.Tutantur clippeis tectos toracibus artus,Et iaculis missis poscunt mucronibus hostes,Immotique loco bellum renovantque feruntque.Mixta manus post hos, perpessa frequentia tela,Ardet in obstantem properanter currere turbam,Unde graves missi veniunt in scuta molares.Hinc de plebe viri, conversi terga, videnturDe fractis muris turpi cecidisse ruina.At qui bella queunt animi tolerare vigoreObstantes arcent infracto robore turmas,Quamvis ter fuerant socii de marte repulsi.Tum vice qui comitum stat pollens viribus UgoMilitibus paucis intrat comitantibus urbem;Impetit et Mauros et cuspide turbat acuta,Ut celeres damas pardus per devia rura.Nisibus herois cum duriter inguina fossusTenderet ad manes inmanis viribus Alchas,Accurrunt acies relique, ferroque micantiPerlustrant urbem. Multum tamen ante cruorisExcepit tellus, quam vertere terga coactiDesererent qua tunc steterant pugnando plateam.Vexillum peditum tunc Ansualdica prolesFrancardus gestans hostes aliunde petivit.Ast Ugonis eo comitantur et UguitionisArtificum valide pagana per agmina vires Sibillaque satus, multa comitante caterva.Hique vigorosi certatim bella volentesPugnando darsana petunt, paganaque letoAgmina dant. Balee poscunt velociter arcem,Et quacumque ruunt bellum letale videres.Interfecta iacent per cuncta cadavera templa,Vulnera corporibus stillant, rivique cruorisUndique diffusi latas tenuere plateas.Pars gladio percussa cadit, pars capta tenetur,At reliquam gentem vetus Elmodenia servat.Hinc comes accelerans alia de parte PyrenusIudeos omnes sub deditione receptat.Circuiens properat captam gens sancta per urbem,Ferrea captorum dissolvens vincula fratrum,Cui faerant ostrum, bissus seu purpura vestes,Aurum cum gemmis, hispanaque pallia prede.Pars restabat adhuc, fuerat pars acta laborum.Vallatur populis urbs Elmodenia, cuiusObsidet assidue celsos gens provida muros.Ut castella trahant Pisani menia sternunt,Urbeque de capta planant obstantia queque.Qui presunt muris nutantes federa poscunt,Et fore non poterat variis concordia dictis.Angulus hanc habuit quam frangunt agmina turrim,Et subeunt aditus pugnantum robore factos.Vi capitur turris; labor est inmensus in illa.Crescit, et artificum cito fit molimine maior.Signa superponunt, et clamant menia capta.Undique concurrunt, passim properatur ad arma.Tutantur Mauri iaculis gladiisque fenestrasA Latiis factas, quorum prontissimus, acriDum perstat pugna, capud emittitque fenestra, Tentus ab Alpheo perfertur crinibus extra,Abscisusque iacet nil proficiente Rasulla.Iam patet introitus; pubes Alphea subintrat,Lesa fugit moribunda falanx, repetitque coactaUrbem, que regis sat parvula circuit arcem.Occubuere tamen plures ferro, quibus extraLate profusus cruor extitit experimento.Circumstans Pisana manus muralia frangitRobora cum tectis, binasque ad menia turresFestinando trahit; formidine barbara turbaConcutitur; poscunt vite tutamina pauci.Alphei nec concedunt, nec pacta refutant.Pars scalis innixa subit, pars funibus actaExcelsas scandit nec inerti robore turres.Barbara gens faciendo fugam conscendit in arcem.Arx invicta stetit bellis superanda cruentis,Septem protensas porrexit in aera turresSat plus sublimes quam celsa theatra Quiritum.Pontica vis, late preruptis subdita saxis,In tuto posite latus unda proluit arcis.Partibus a reliquis fossa circumdatur ampla,Lata decem fuit hec, undenis passibus alta.Hanc tutabantur fortes per prelia mille. Et darsana super positas duo robora turresAudaces pariter nitebantur retinere,Monstrabantque suos validos in bella furores.Dum dant assaltus crebros, dum vulnera miscent,Dum perimunt plures, multos fundendo cruores,Turribus insistens geminis Alphea iuventusMenia tutantes duros deterret Hyberos.Tormenti iactu muri sternuntur et hostes,Quos aries pulsat, quatit et densissima moles.Maura manus murum, per quem testudo trahendaObstantem turrem iuvenilibus acta petebatViribus, in celerem mox compulit ire ruinam.Angulus inpulsus turris ruit. Improba turbaProtinus inde fugit. Scala Raimundus in ipsamScandit, terque decem Mauros pugnando fugavit.Hinc audax quemdam prosternit cuspide vasta,Insistens gladio multos perimit feriendo.His reliquos sequitur letis successibus hostes.Difugiunt alia dimissa barbara turriAgmina precipiti saltu. Sed quinque superstant.Hi trabe percutiunt pugnantem, fortius illePerstat: tunc validi saxi confringitur ictu,Oraque cum mediis moles proiecta resolvitFaucibus, hinc lapsus de muro concidit alto,Belligerator obit. Celi de carne solutamAccipiunt animam. Socii deflentur amores,Notus et ignotus lacrimas dant atque querelas,Et gemitus pariter mittunt communiter altos.Accedunt acies, turri subponitur ignis,Perque gradus Ugo scale Fugatia scandit. Quinque superstantes adversis viribus hostesConantem iuvenem multo stridore coartant.Denique conanti poterat succurrere nemo,Milenos ictus clipeo galeaque ferenti.Longa laboris erant nimium toleranda pericla.A prima solis subit hic certamina luce,Que nonam sane durare videntur in horam.Accensis animis tandem quidam sociorumIngreditur turrim prudenter, summaque scandit,Et dum quinque petunt nudis mucronibus ipsum,Ugo subit turrim, binique subinde secuntur.Primus et hic gladio mox privat vertice Maurum,Atque, rota posita, clipeum velociter huiusAccipit, et reliquos gladio violentus eodemAppetit, ac binos stricto mucrone recidit.Ast alios binos bini stravere sodales.Arx sine profuso numquam superanda cruoreRestabat. Sedet hanc Pisana potentia circum,Observatque simul, venatrix utpote turbaOrrendos ursos servat, cohibetque caverna.Rex novus interea factis perterritus istis,Postquam cuncta vidit Pisano robore vinci,Vivus ut evadat timidas se flectit ad artes,Expertosque satis promissis implet amicos.Et rate vectus habit, septem comitantibus illum,Qui Baleare solum dudum rexere priores.Hunc Dodo, qui vigili servaverat equora cura,Sulcantem pelagus capiens ad castra reduxit.Christicolas nuper solitus macerare catenis Compedibus tentus rex ferrea vincla subivit.Hinc Balee populus regem sibi fecit AlantaHispanum, cuius nec erat durabile regnum.Qui, de Dalmatii leto perterritus extansCui caput arripuit, nulli se credidit umquam.Hec timidus memorans binos sibi reperit utres,Et vacuas inflans multo subflamine pellesIntro commissis cohibet spiramina filis.Sic Hispanus Alas, pro navi pellibus usus,Per freta longa natat, credas delphina natantem.Equore diffugium facit hic, sociosque relinquit.Perfringunt muros urbis Pisana domosqueAgmina, per factos aditus castella trahuntur.Artibus, ingeniis, augmenta per aera crescuntArtificum studio, civisque laborat et hospesAlterutri parti nimie dare dampna ruine.Saxa, lapis, cespes late fundamina fosseIntus iacta replent; muris castella propinquaConsistunt; durus paries berbece foratur;Turres alterno conduntur in arce labore;Fulcra superponunt, pretiosaque pallia, telas,Que sua non faceret multo mercator in auro.At sub castello positi de menibus ignesSulphureas mittunt per aperta foramina flammas,Quas auste puteis poscunt et fontibus unde.Extinctas Latii flammas torresque putabant,Clam vigiles sed erant: tunc alta palatia molesEt tormenta petunt; certant cum turribus unci, Funibus et tracte ducuntur ad infima turres.Postque dies aliquot furtive robora flammeCreverunt subtus, fumus quoque qualis ab EthnaProgreditur, tetro quando Vulcanus in antroConcitat igniferas plenas caligine nubes.Tunc propere poscuntur aque, superadditur unda,Sed proiecta nequit tectas extinguere flammas.Castellum mox retro trahunt, dum desinat ignis.A proprio postquam cessavit flamma calore,Ingeniosa cohors castella reducit ad arcemPercutiens aries inpulsu perpete turrim,Robora celsa quatit, labuntur ad infima cautes.Interea Sochi cum binis cessit ab arceMilitibus, pueris comitantibus atque puellis,Et dedit Alpheis precium sine nomine multum.At reliqui flammis sese donare minanturQuicquid habent precii, nisi, libertate potiti,Ad quecumque velint loca permittantur abire.Alphei contra referunt: " Vos perdat et aurum" Cunctipotens vestrum, qui tam perversa putatis." Carius est etenim vos tali morte resolvi" Nobis, quam Balee pretiosa vel optima queque ".Hec Gerioneus populus non percipit aure.Tormentis AIphea manus circumpetit arcem,Constituitque duos mirando rabore pontes.Menibus impositum Pisanum robur in unumProtinus ascendit, lente dum ponitur alter.Dum pugnant Mauri tantisque laboribus assunt, Alphei properant. Procedit Grunnius ante,Oppositumque sibi violentem proterit hostem,Iuxta quem reliqui mox progrediuntur in arcem.Maurorum quidam statim descendere scalasIncipiunt, multi sese preferre periclisMortis non dubitant, ne confodiantur inulti.Sed velut accipitres celeri properare rotatuPennarum levitate solent, ubi plurimus anserAere suspensus fluvialia deserit arva,Et prosecta velut promtos laniata per unguesCum plumis distracta iacent, sic cernere possesPisanos properare viros, Maurosque iacere.Inde Pyrenee regionis rector in arcemAscendens letus, superatos increpat hostes.Plures ense cadunt, multi cecidere fenestris.Hic certat iugulare mares, trahit ille puellas,Et facta preda muri sternuntur et edes.Hinc ignis cesos et lingnea tecta perurit.Depopulans agros terre loca circuit hospes.Inde viri veniunt et cum pueris mulieres,Inde boves pecudumque greges et multa supellex. Pasca celebratur. Burabe de nexibus exit,Cuius dat nato Pisana potentia regnum.Denique victores, felici classe parata,Ad sua quique meant. Hos et de litore spectantEt miranda canunt Christi magnalia gentes.Pisanam tandem Burabe transductus in urbemPrebuit Italie sese spectabile monstrum.
Plano